?Doğu Akdeniz, belki de hiçbir zaman dünya gemi inşa sanayisinin merkezi olamayacak, ancak bölgedeki tersaneler markette her zaman bir güç olarak kalacaklarını yetenekleri ve taahütleriyle kanıtladı.?

Fairplay dergisinin aylık gemi inşa ve teknoloji dergisi Solutions?un bu yılki ilk sayısında Doğu Akdeniz Bölgesinde hızlı  büyüme gösteren gemi inşa sanayisi incelendi.  Bölgenin hiçbir zaman dünyanın gemi inşa üssü olamayacağının altı çizilen haberde, eski Sovyet Bloku ve Türkiye?deki tersanelerin bugün kimsenin hayal bile edemeyeceği noktalara geldiğine dikkat çekildi.

 AB ülkelerindeki maliyetlerin artmasıyla Avrupalı tersaneciler yakın bölgelerdeki Romanya, Hırvatistan, Bulgaristan ve Ukrayna gibi ülkelerde tersane yatırmına giderek bu ülkelerin gemi inşa kapasitesini artırdı.  Danimarkalı Damen Group ve bir diğer Avrupalı Aker Grup Romanya ve Ukrayna?da yatırıma giderken,  Güney Koreli dünya gemi inşa sanayisinin en büyük üçüncü grubu Daewoo, Romanya?da Mangali tersanesini kurdu.  Türkiye için durumun çok daha farklı olduğuna dikkat çekilen haberde, yabancı yatırımcıların tersane yatırımı için değil ama Avrupalı armatörlerin gemi yaptırmak için Türkiye?yi tercih etmesi Türk gemi inşa sanayisine oldukça olumlu yansıyor denildi.  Haberde, yeni AB?ye giren bölgedeki diğer ülkelerin gemi inşa sanayilerinin karşı karşıya kaldığı risklere şuanda uzak olan Türk gemi inşa sanayisinin özellikle küçük kimyasal tanker siparişleriyle kendini uzun yıllar teminat altına aldığı belirtiliyor. Eski Sovyet blokunda harap olan tersanelerin ve sadece yerli armatör için küçük gemi inşa eden ve düşük fiyat avantyajıyla gemi onarımı yapan Türk tersanelerinin bugün geldiği noktaları kim tahmin edebilirdi? diyerek bölgedeki gemi inşa sanayisinin son yıllardaki büyümesine dikkat çekildi.  

Romanya?yı Avrupalı yatırımcılar uçurdu

Geçen yıl dünya genelinde yeni gemi inşa talebine bağlı olarak sipariş defterini yüzde 25 büyüten Romanya?nın gemi inşa sanayisinin yüzde 90?ı ihracata dayanıyor. Daewoo Mangalia Heavy Industries (DMHI) geçen yıl çok iyi bir yıl geçirdi ve son olarak yaptığı üç kontratın toplam değeri 1,05 milyar dolar olarak gerçekleşti. İlk kontrat Alman konteyner operatörü Hamburg Süd?ün altı adet 6.300 TEU?luk siparişiyle geldi. 300.9 metre boy, 40 metre genişliği olan bu gemilerin seyir hızı ise 22,8 knot olacak. Gemiler 2009 Ağustos?ta teslim edilmeye başlanacak. Aynı şirketin Nisan 2005?de verdiği 6 gemiden oluşan 4 bin TEU?luk serisi bulunuyor. Geçen yılki ikinci kontrat ise Yunanlı Armatör Anangel Maritime Services?e ait. Bu armatörün 180 bin dwt?lik dört adet gemi siparişinin ilki tamamlandığında Karadeniz?de inşa edilen en büyük ilk gemi olma ünvanını alacak. Bu kontrattan iki hafta sonra ise aynı tonajda iki gemi siparişi de bir başka Yunan denizcilik şirketi Tsakos Shipping ve Trading?den geldi. Böylelikle tersanenin toplam siparişlerindeki sadece konteyner gemilerinin değeri 500 milyon doları buldu.  2004?ün sonunda 2009 için 500 milyon dolarlık satış hedefi koyan tersane 1,05 milyar dolarlık sipariş defteriyle şimdiden bu hedefi geçmiş  durumda.

Alman dopingi Romanya?nın sipariş defterini katladı

Geçen yıl Alman KG şirketleri Gebab and Conti?ye ikişer panamax konteyner gemisi inşa eden DHMI?nin son teslimatı 4860 TEU?luk MSC Monterey, 12 gemilik serinin hem beşincisi hem de Karadeniz?de inşa edilen en büyük konteyner gemisi olma özelliğine sahip. Alman konteyner operatörü Gebab?ın DHMI tersanesine olan 12 adet konteyner gemisinin dışında, Romanya?nın diğer büyük tersanesi Santierul Naval Constant?ta da 41.000 dwt?lik dörtten fazla tanker siparişi bulunuyor. SNC?nin sipariş defterinin toplam değeri 750 milyon doların üstünde. Bu siparişlerin arasında 2010?un sonuna kadar teslim edeceği 40.000 dwt?lik kimyasal ve ürün tanker serisi de bulunuyor.

Romanya?da faaliyet gösteren Avrupalı tersane grubu Aker Tulcea ve Aker Bralia da Romanya?nın diğer tersaneleri gibi kızaklarını 2010?a kadar doldurmuş durumda.

Ukrayna?nın arkasında donanma var    

Ukrayna?nın gemi inşa kapasitesinin yaklaşık yüzde 80?ini üç ana tersanesi olan Okean, Chornomosk ve 61 Kommunard oluşturuyor. Aker Yards ve Damen Shipyards Group?un 2006?da kurdukları ortaklık, yıllık 60 bin dwt olan Okean tersanesinin kapasitesini de büyüttü. Tersane yeni yönetimden sonra da Ukraynalı armatörler için gemi yapımına devam etti. Tersanenin kızaklarında şuanda Stolt Nielsen?e ait 5 adet 43000 dwt?lik tankerlerin kabukları bulunuyor. Bu gemi kabukları arasında Ukraynanın nehir taşımacılığında faaliet gösteren Ukrrichflot firmasına ait 4 adet multi-purpose kuru yük gemi siparişi de bulunuyor. Bu gemi, firmanın 12 gemiden oluşan serinin sekizincisi. Türk limanlarında çok sık gördüğümüz ve Akdeniz?e de çıkmaya başlayan bu nehir tipi gemilerin uzunluğu 127,3 metre, genişliği 16,8 metre ve tonajı da 6315 dwt. Bu gemilerin seyir hızı ise 11.3 knot. Devletin de hisse ortağı olduğu Chernomorsky tersanesinin 95.000 dwt?in üstünde tanker, kuru yük ve konteyner gemi projesi bulunuyor. Tersane ağırlıklı olarak Sovyet Donanması için aircraft gemiler inşa ediyor.

61 Kommunards tersanesi ise daha çok yolcu ve muhrip gemilerine yönelniş. Tersanenin yeni projeleri arasında ise yılda 6?nın üstünde soğutucu gemiler yapmak.  Ukrayna?nın bir diğer tersanesi Kherson ise tanker ve kereste gemileri üretüyor. Tanker gemi üretiminde müşterileri arasında Hollanda, Norveç, Malta ve İspanya bulunuyor. Sipariş defterinde Virgin Islands?a ait iki adet feribot, Barbados ve Malta için ise yedi adet kuru yük gemisi bulunuyor.

Hırvatistan, AB kurallarına aldırmadı!

Kısa bir süre önce AB?ye giren Hırvatistan, AB?ye giriş sürecinde çelik ve gemi inşa sanayisini ilgilendiren yeni programı hızlıca kabul etti.  AB?nin Hırvatistan?ın gemi inşa ve çelik politikasında değişiklik yapması için baskı yapmış olsa da Hırvatistan hükümeti, AB kanunlarına aykırı olmasına rağmen 2006 yılında tersanelere 500 milyon dolarlık teknolojinin kullanılarak verimlilğin artırılması için destekte bulundu.

Hırvatistan Gemi İnşa Sanayisi Birliği?nin verilerine göre; Hırvatistan?daki tersanelerin sipariş listesinde toplam 2,5 milyar dolar değerinde 70?in üzerinde gemi kontratı bulunuyor. Gemi inşa ve ve bakım tersaneler, Adriyatik sahilinin 5 bölgesinde bulunan 7 tersanede toplanmış.

Bulgaristan?ın en karlı müşterisi bir ?Türk?

Ticari gemilerde handymax tipi gemi siparişleriyle hareketlen Bulgaristan?ın gemi  inşa sanayisi, daha çok NATO?nun gemilerinin yapım ve bakımından gelir elde ediyor. Ülkenin en büyük gemi inia tersanesi, Bulyard Shipbuilding Industry, son yılda kuruyük gemi siparişleriyle ticari aktivitelerini canlandırdı. Tersanenin en karlı siparişi ise Türk denizcilik firması Diler Shipping?den geldi. Diler?in toplam değeri 82,2 milyon dolar olan iki adet 55.000 dwt?lik kuruyük gemi siparişi bulunuyor. Gemiler 2009 aralık ayında ve 2010 yılında firmaya teslim edilecek. Aynı tersanede Yunalı Tsakos?un ise 55.800 dwt?lik iki adet kuruyük siparişi var.  Bulyar bu yılın başında da Navigation Maritime Bulgare )NaviBulgar ile ilki 21200 dwt diğer ikisi 55.800 dwt?lik üç kuruyük gemisi için konrat yaptı.

Türkiye bildiğiniz gibi...

Türk tersaneleri 5.000 ile 10.000 dwt arasındaki dünya tanker talebinin yüzde 37?sini, 10.000 ile 20.000 dwt arasındaki tanker talebinin ise yüzde 24?ünü oluşturuyor. Türk tersaneleri son birkaç yıl içerisinde 500 milyon dolarlık tesis ve teknoloji yatırımı yaptı. Ulaştırma Bakanlığı?nın verilerine göre 2002 yılında dünya sıralamsında 22. Sırada olan Türk gemi inşa sanayisi bugün dünya genelinde 8. sırada yer alıyor. (2007  yılında kesin kontratı yapılan ve açıklanmayan siparişlerle Türk gemi inşa sanayisinin dünya dördüncülüğüne kadar çıktığı düşünülüyor)   geçen yıl toplam 550.000 dwt tonajında 100 gemi teslimatı yapılmış. Bu rakam 5 yıl önceki rakamlarla kıyaslandığında kapasitede %306 oranında bir artış gözleniyor. İnşa edilen gemi tonajlarına da yer verilen haberde önceleri 20.000 dwt?ye kadar gemi üreten Tuzla tersanelerinin bugün 180.000 dwt?lik gemi kontratı yaptığının altı çiziliyor. Beş yıl önce 37 tersanenin bulunduğu ülkede, bugün 61 tersanenin faaliyet gösterdiği ve yapımı devam eden 59 tersanenin daha olduğu belirtilen haberde Türkiye?nin birkaç yıl sonra  toplam yıllık kapasitesinin 6 milyon dwt olacağının altı çizildi. Yapımı devam eden tersanelere de yer verilen haberde özellikle Karadeniz kıyısında tersane sayısındaki artışına dikkat çekildi. Haberde Çelik Tekne tersanesinin faaliyetlerine de yer verildi. Tersanenin sipariş defterinde yer alan 26 adet kimyasal tankerin toplam kapasitesinin 250.000 dwt olduğu ve bu gemilerle tersanenin kızaklarının 2013 yılına kadar dolu olduğu vurgulandı.  

Murat ERDOĞAN - PERŞEMBE ROTASI