UTİKAD’dan ordino uyarısı: Teslim kontrolü kalkarsa ithalat pahalanır
UTİKAD, 15 yıldır süren ordino tartışmasına Türk Ticaret Kanunu’nda net bir düzenlemeyle son verilmesini istiyor. Başkan Bilgehan Engin, taşıyanın teslim kontrolü kalkarsa ithalatta peşin ödeme baskısının artabileceği uyarısında bulundu.

Gümrükte fiziki ordino aranması uygulamasının sona ermesi, dış ticarette yaklaşık 15 yıldır süren tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Tartışmanın merkezinde, gümrük işlemleri tamamlanan yükün kime teslim edileceğini taşıyanın nasıl kontrol edeceği var. Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD), bu sürecin Türk Ticaret Kanunu’nda açıkça düzenlenmesini istiyor.
UTİKAD Yönetim Kurulu Başkanı Bilgehan Engin, yükün hak sahibine teslim edilmesini sağlayan kontrolün, gümrük sistemleriyle entegre ve şeffaf bir dijital altyapıya kavuşmasını istediklerini söyledi. Engin, Ticaret Bakanlığı bürokrasisiyle bu konuda görüş birliği içinde olduklarını belirterek, konunun AB ile Gümrük Birliği’nin güncellenmesi sürecinde gündeme gelebilecek kanun değişikliklerinde ele alınmasını beklediklerini ifade etti.
Peşin ödeme ve akreditif uyarısı
Engin’e göre taşıyanın onayı olmadan yük çekilmesine izin verilmesi, yabancı satıcıların Türkiye ile ticareti daha riskli görmesine yol açabilir. Bunun Türk ithalatçısına daha sık peşin ödeme talebi ve daha sıkı akreditif koşulları olarak yansıyabileceğini belirten Engin, ithalat maliyetinin de artabileceğini söyledi. Almanya, Fransa ve İngiltere’yi örnek gösteren Engin, bu ülkelerde teslim kontrolünün fiziki veya dijital olarak sürdüğünü kaydetti.
Ordino nedeniyle Türkiye’nin 50 ila 100 milyar dolar kaybettiği yönündeki iddialara da itiraz eden Engin, söz konusu bedelin hava kargoda yük başına ortalama 30 dolar, deniz yolunda ise en fazla 75 dolar düzeyinde olduğunu söyledi. Engin, liman masraflarının sadeleşmesiyle bu bedelin büyük ölçüde diğer giderlerle tek kalemde toplandığını ve ayrıca tahsil edilmediğini belirtti.
Gümrük işlemi ile yükün teslimi ayrı süreçler
Danışman ve tarihi denizcilik belgeleri koleksiyoneri Ahmet Aytoğan, tartışmada gümrük işleminin, taşıyanın teslim yükümlülüğünün ve yükün fiilen teslim edilmesinin birbirine karıştırıldığını söyledi. Aytoğan’a göre Ticaret Bakanlığı’nın 2021 tarihli yazısı, fiziki ordinonun gümrükte aranmasına ilişkin. Yükün kime ve hangi koşullarda teslim edileceği ise taşıma hukukunun konusu.
Aytoğan, Danıştay kararının gümrüklü sahada hangi bakanlığın düzenleme yetkisine sahip olduğuyla ilgili olduğunu belirtti. Anayasa Mahkemesi’nin 2018 ve 2019 tarihli kararlarına da işaret eden Aytoğan, Mahkemenin incelediği olaylarda liman işletmesinin taşıyan adına hareket ettiğini ve taşıyanın talimatı olmadan yükü teslim etmemesinin mülkiyet hakkı ihlali oluşturmadığı sonucuna vardığını aktardı.
Koleksiyonunda en eskisi 1680 yılına tarihlenen 1.200’ü aşkın konşimento bulunduğunu söyleyen Aytoğan, 1887 tarihli Calcutta Steamers belgesinden günümüz taşıma belgelerine kadar teslim talimatının izini sürmenin mümkün olduğunu belirtti. Konşimentonun bankacılık işlemlerinde de kullanıldığına dikkat çeken Aytoğan, sahte belge riskine karşı hak sahibinin tespitinde taşıyanın kontrolünü önemli gördüğünü söyledi.
Ordino nedir?
Ordino, taşıyanın liman veya geçici depolama işletmesine yükün kime teslim edilebileceğini bildirdiği teslim talimatıdır. Teslim öncesinde taşıma belgesi, varsa ciro zinciri ve ödenmesi gereken navlun gibi kalemler kontrol edilir. Günümüzde bu talimat elektronik ortamda da iletilebiliyor.
İthalatçı sürpriz masraflardan nasıl kaçınabilir?
Sektör temsilcileri, özellikle CIF teslimli alımlarda varış limanındaki masrafların sözleşme aşamasında yazılı olarak netleştirilmesini öneriyor.
- İhracatçının hangi taşıyıcı veya taşıma organizatörüyle anlaştığını öğrenin.
- Terminal, belge ve diğer yerel masrafların dökümünü isteyin. Konteyner için tanınan serbest süreyi ve süre aşımında uygulanacak demuraj ve detention ücretlerini yazılı olarak netleştirin.
- Navlun tekliflerini karşılaştırırken varışta ödenecek ücretleri de toplam maliyete katın.
KAYNAK: Aysel YÜCEL – DÜNYA
LOJİPORT






Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.