Sipariş daralması bir fırsat mı?

Son iki yılda ardı ardına rekor siparişlere imza atan global gemi inşa endüstrisinin 2008 yılı verilerine göre ivmesini kaybetmeye başladığı bildirildi. Mumbai merkezli ?DNA Money? internet sitesinde Archana Shukla imzasıyla yayınlanan ve Lloyds Register verilerine dayandırılarak yayınlanan habere göre, 2006 ve 2007 yıllarında yoğun siparişlerle karşılaşan tersaneler 2008 yılında aynı başarılı çizgiyi tutturma konusunda zorlanmaya başladılar.

Geçen iki yılda görülmemiş düzeyde sipariş alan dünya tersaneleri 2007?de büyük çoğunluğu dökme yük, tanker ve konteyner gemisi olmak üzere toplam 164 milyon 800 bin GRT?lik sipariş rakamına imza atmışlardı. Bu rakam 93 milyon 800 bin GRT düzeyinde sipariş alınan 2006 yılı rakamlarına göre yüzde 72?lik bir artışa tekabül etmiş ve geçtiğimiz yıl gemi inşa merkezlerinde yüzlerin güldüğü bir dönem olarak kapanmıştı. Bağımsız klaslama ve risk yönetim kuruluşlarından Lloyds Register tarafından kamuoyuyla paylaşılan bu rakamların, 2008 yılı için de belirli bir beklenti düzeyi oluşturduğuna dikkat çeken Archana Shukla, ancak yüksek sipariş rakamlarının sürdürülebilir olup olmadığının önümüzdeki süreçte yaşanarak görüleceğini belirtti. Nitekim Bloomberg tarafından geçtiğimiz günlerde açıklanan ilk çeyrek rakamlarının 2007?nin aynı dönemine göre yaklaşık %50?lik bir sipariş düşüşünü teyit ettiğini ifade eden Shukla, durumun devamı halinde gülen yüzlere endişeli ifadeler yerleşmeye başlayabileceğini kaydetti. Konuyla ilgili olarak görüşüne başvurulan Lloyds Register Asya Grup Başkanı John Stansfeld ise, ?2007 sipariş rakamları 2006 rakamlarından oldukça yüksekti ve kimse açıkça söylemek istemese de bu seviyeler global kapasitenin bile üzerinde olduğundan sürdürülmesi imkansızdı.? şeklinde konuştu.

Güneydoğu Asya ve Uzakdoğu?da gemi inşa yatırımlarına giderek artan oranda pay ayıran ülkelerin bu trendden nasıl etkileneceğine dair kafalarda soru işaretleri oluştuğuna dikkat çeken Archana Shukla, bu konuyla ilgili görüşlerini John Stansfeld?e de sordu. Konuya Hindistan özelinde bir cevap vermeyi tercih eden Stansfeld, ?Asya bölgesinde baş döndürücü bir hızda devam eden gemi inşa yatırımları, global kapasitenin büyümesi anlamına geliyor. Siparişlerde bir daralma yaşanması durumunda bile doğru ürün, doğru fiyat ve zamanında teslim politikası uygulayan tersaneler bu süreci en az kayıpla atlatacaklardır. Bahsettiğim ülkelerden bir tanesi de Hindistan?dır. Ülkenin şu an imza attığı sipariş miktarı gerçekten tatmin edici. ABG Shipyard, Bharati Shipyard, Pipavav Shipyard and Larsen & Toubro gibi gemi inşa şirketleri özel sektör adına büyük iş yaparlarken, kamu sektörünü de Kochi ve Hindustan tersaneleri temsil ediyorlar. 2006 ve 2007?yi rekor düzeyde siparişle kapatan Kore, Çin ve Japon tersaneleri bu zaman zarfında 2012 yılına kadar olan üretim kapasitelerini de doldurmuş oldular. Bu da siparişlerde yaşanan daralmaya kısmi de olsa bir açıklık getiriyor. Önümüzdeki dönemde ekstra kapasite yaratmayı başaran ve kaliteli üretim yapan ülkeler bu daralmayı lehlerine çevirmeyi başarabilirler. Bu noktada önemli olan uluslar arası standartlara uygun gemi inşa eden ülkelerin global ihtiyaca cevap verebilecek şekilde organize olması ve kapasite kullanımını maksimize edebilmesidir.

Başka bir deyişle üretimde verimlilik de meselenin özündeki kilit faktörlerden bir tanesidir. Ben bu konuda Hindistan?ı avantajlı ve şanslı ülkelerden biri olarak görüyorum. Planlı büyüyen ve yabancı ortaklıklarla teknolojik açığını da kapatan Hindistan, Asya bölgesine gelen siparişlerde güvenilir bir adres olabilir. Ayrıca Hindistan?ın şu anda global sipariş defterindeki payı yalnızca yüzde 1?dir. Meseleye başka bir açıdan bakacak olursak, olası ciddi bir sallantıdan Hindistan gemi inşa sanayi ancak bu oranda etkilenir.? cümleleriyle görüşlerini dile getirdi.

Kriz beklemek realist değil

Öte yandan uzmanlar global ticaretin böylesine geliştiği bir dönemde gemi inşa sanayinde bir kriz beklemenin çok da realist bir düşünce olmadığını dile getiriyorlar. Pipavav Tersanesi Yönetim Direktörü Ray Stewart, sadece bir çeyrekte yaşanan daralmanın geleceğe dönük güçlü bir projeksiyon yapmak için yeterli olmadığını söyleyenlerden. Stewart?a göre, Çin ve Hindistan?ın artan ticaret hacimleri başlı başına dünya deniz ticaretine etki edebilecek kadar güçlü. Bu da yeni gemilere duyulan ihtiyacı canlı tutuyor. Konuyla ilgili görüşü sorulan bir başka uzman da ABG Tersanesi Finans Direktörü Dhananjay Datar. Datar basına yaptığı açıklamada, ?Son dönemde bilhassa Çin tersanelerinden ardı ardına sipariş iptalleri yapıldığına dair haberler geliyor. Ancak Çin?de iptal edilen siparişlerin çok büyük bir çoğunluğu zaten sözleşmesi imzalanmamış spekülatif gemi inşa haberlerinin doğrulanmamasından ibaret. Evet, A.B.D kaynaklı finansal krizin kredi olanaklarını kısıtladığı doğrudur ve bir kısım geminin inşasından da bu sebeple vazgeçilmiştir. Fakat bu haberlerin uluslar arası pazarlarda yarattığı etki, gereğinden fazla olmuştur. Şu an için talepte görülen daralmayı dünyanın en büyük üç üreticisi konumundaki Güney Kore, Çin ve Japonya?nın durumuyla ilişkilendirebiliriz. Zaten bu üç ülkenin pazar payları o kadar yüksek ki, bu ülkelerdeki olumsuz bir durum tüm piyasanın etkilenmesine yol açıyor. Bu üç devin 2012 yılına kadar yeni sipariş alamayacak noktaya gelmesi aslında sektörde bir krizin değil fırsatın habercisi.? şeklinde konuştu. Dhananjay Datar ayrıca, Çin ve Hindistan?ın her geçen gün artan ticari mal ihtiyaçlarını karşılayan gemilerin büyük bir bölümünün yaşlı filolarda bulunduğunu ve önümüzdeki dönemde bu bölgede dökme yük gemisi siparişlerinin artmasını beklediğini sözlerine ekledi. Datar?a göre bu ihtiyacın tamamını çekmese bile Hindistan bu yolla sipariş defterini 2010 yılı sonuna kadar doldurabilir. Başka bir deyişle; Kore, Çin ve Japonya?nın ellerindeki işlerden başlarını kaldıramadığı bu dönemde Hindistan gibi yüksek işgücü potansiyeline sahip ülkeler, akıllı adımlar atarak global pazardaki güçlerini katlayabilirler. Asya bölgesinde Vietnam, Hindistan ve Filipinler bu durumu çoktan analiz ederek gerekli adımları atmaya başladılar bile. Söz konusu üç ülke de Çin, Japonya ve Kore gibi devlerle işbirliğine giderek lider şirketlere arazi tahsisi yapmış durumdalar. Ortak yatırım temelinde şekillenen bu yatırımlar, taliplilerine hem gemi inşa devlerinin garantisini sunmayı hem de siparişlerdeki daralmadan bir fırsat yaratmayı amaçlıyor. Uzmanlar ise, büyük çapta bir mali kriz yaşanmadığı sürece sipariş daralmasının geçici olacağı konusunda birleşiyorlar. Bu isimlere göre, rakamlara bakıp hayıflanmak yerine gemi inşada cazibe merkezi haline gelebilmek gerekiyor. Çünkü önümüzdeki dönemde Kore, Japonya ve Çin? gelen siparişlerin rota değiştirerek farklı ülke tersanelerine yönlenmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Cem TOP - PERŞEMBE ROTASI