Dünya Ticaretinin Kalbinde Limanlar Var
Ekonomi ve Lojistik Zirvesi’nin “Küresel Krizler Çağında Türkiye’nin Lojistikteki Stratejik Rolü: Fırsatlar, Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlıklı ikinci oturumunda konuşan Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TURKLİM) Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Erçelik, küresel krizler karşısında deniz ticaretinin ve limanların kritik rolünü vurguladı.
Erçelik, limanların yalnızca gemiden yük indirilip bindirilen yerler olmadığını; ticaret güvenliğinin, sanayideki rekabetçiliğin ve tedarik zincirlerinin merkez üssü haline geldiğini söyledi.
'Just-In-Time' Bitti, 'Just-In-Case' Devri Başladı
Eski dönemlerde tüm lojistik sisteminin "en düşük maliyetle taşıma" prensibine dayandığını hatırlatan Erçelik, günümüz şartlarını şu sözlerle özetledi:
Kriz Anında Sürdürülebilirlik: "Eskiden 'Tam Zamanında' (Just-In-Time) teslimat konuşulurdu. Şimdi ise 'Her Ne Olursa Olsun' (Just-In-Case) modeli geçerli. Kızıldeniz ve Panama Kanalı krizleri rotaları uzattı, sigorta maliyetlerini tırmandırdı. Artık asıl farkı, kriz anında işi sürdürebilme yeteneği belirliyor."
Lojistik Maliyetlerde Güvenlik Faktörü: "Sistemler sorunsuz çalışırken maliyet hesaplamalarına %1-2 risk payı eklenirdi. Bugün krizler nedeniyle bu oran ana maliyetin dahi üzerine çıkmış durumda. Acenteler riskli destinasyonlara gitmekten çekiniyor."
"Paranın Pahalı Olduğu Dönemde 'Yumuşak Altyapı' Yatırımlarına Odaklanmalıyız"
Küresel finansman şartlarına dikkat çeken Erçelik, sermayenin kıt ve pahalı olduğu bu dönemde devlet ve özel sektör iş birliğiyle şu adımların atılması gerektiğini belirtti:
Yumuşak Altyapı (Soft Infrastructure): Büyük fiziki altyapı projelerinin yanı sıra bürokrasiyi azaltacak, gümrüklerdeki bekleme sürelerini düşürecek dijital sistemlere öncelik verilmeli.
İzin Süreçleri Sadeleştirilmeli: Bir liman yatırımı için yaklaşık 25 farklı kurumdan izin alındığını hatırlatan Erçelik, "Paranın kıt olduğu bu dönemde izin süreçlerini hızlandırmalı ve projeleri hazır etmeliyiz ki finansman ucuzladığında yatırımları hemen hayata geçirebilelim" dedi.
2050 Projeksiyonu: Yük Miktarı 2 Katına Çıkacak
Deniz ticaretinin küresel ticaretin %80'ini domine ettiğini vurgulayan TURKLİM Başkanı Erçelik, Türkiye'nin gelecek vizyonuna dair rakamları paylaştı:
Mevcut Durum: Türkiye limanlarında geçen yıl 525-530 milyon ton yük ve 14 milyon TEU konteyner elleçlendi. 2002'deki 160 milyon tonluk seviyeden buraya gelindi.
2050 Hedefi: Yapılan projeksiyonlara göre 2050 yılında limanlarda elleçlenen yük miktarının bugünkünün iki katına çıkması bekleniyor.
Sıfırdan Liman Yerine Dijitalleşme: Türkiye coğrafyasında yeni liman yapılabilecek alanların sınırlı olduğunu belirten Erçelik, kapalı sistem optimizasyonu yerine yapay zekâ ve dijital ikiz teknolojileriyle entegre çalışan bir "orkestrasyon" sayesinde mevcut liman kapasitelerinin %30 artırılabileceğini belirtti.
Erçelik, konuşmasını yeşil dönüşüm ve IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü) kararlarının getireceği karbon vergilendirmelerine liman, karayolu ve sanayi ekosisteminin topyekün hazırlanması gerektiğini vurgulayarak tamamladı.
Selçuk ONUR - LOJİPORT