Denizyolu taşımacılığında maliyet yönetimi çoğu zaman navlun seviyeleri üzerinden değerlendiriliyor. Ancak operasyonun gerçek maliyet yapısının yalnızca navlunla sınırlı olmadığına dikkat çeken lojistik stratejisti Onur Kurtay, denizyolu konteyner operasyonlarında oluşan görünmeyen finansal kayıpları tespit etmeye yönelik yeni bir analiz modeli geliştirdi.
Lojistik Sızıntı Analizi adı verilen çalışma, Kurtay’ın Birim Fiyat Mühendisliği olarak tanımladığı metodolojiye dayanıyor. Model, özellikle ihracat yapan üretim şirketlerinin denizyolu operasyonlarında; konteyner doluluk oranı, spot sevkiyat oranı, gümrük bekleme süresi ve ek operasyon maliyetleri gibi başlıkları birlikte değerlendirerek finansal sızıntı alanlarını görünür hale getiriyor.
Kurtay’a göre denizyolu lojistiğinde en sık karşılaşılan sorunlardan biri, toplam maliyetin yalnızca navlun faturası üzerinden okunması. Oysa konteynerin eksik dolulukla çıkması, kontrat dışı spot yüklemelerin artması, gümrükte uzayan işlem süreleri ve operasyon içinde normalleşen beklemeler, yıl sonunda ciddi maliyet etkileri yaratabiliyor.
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Onur Kurtay, denizyolu operasyonlarında görünen maliyet ile gerçek maliyet arasında önemli bir fark oluşabildiğini belirterek şunları söyledi:
Şirketlerin önemli bir kısmı denizyolu taşımalarını sadece navlun fiyatı üzerinden yönetiyor. Oysa gerçek maliyet, operasyonun içinde saklanan küçük sapmalarla büyüyor. Eksik doluluk, plansız spot yükleme, gümrükte geçen fazla gün ve ek operasyon kalemleri tek tek küçük görünür. Ama toplandığında ciddi bir finansal sızıntı üretir.
Denizyolu lojistiğinde özellikle konteyner doluluğunun kritik bir başlık olduğunu ifade eden Kurtay, birim maliyetin çoğu zaman yanlış okunduğunu vurguladı. Kurtay, Konteyner dolu görünebilir ama finansal açıdan verimli olmayabilir. Yüzde 60-70 dolulukla çıkan bir yükleme, sadece kapasite değil para kaybıdır. Şirket bunu çoğu zaman navlun hesabında görmez ama yıl sonunda maliyet tablosunda hisseder dedi.
Geliştirilen analiz modeli, kullanıcıdan alınan temel operasyon verileri üzerinden yıllık lojistik harcamasını, tahmini sızıntı oranını, yıllık finansal kaybı ve kurtarılabilir tasarruf potansiyelini hesaplıyor. Sistemin, özellikle denizyolu taşımacılığında maliyet şeffaflığı arayan ihracatçı üreticiler için hızlı bir ön teşhis aracı olarak kullanılmasının hedeflendiği belirtiliyor.
Modelin öne çıkan yönlerinden biri de, yalnızca sonuç üretmekle kalmayıp sızıntının hangi kanallardan oluştuğunu da göstermesi. Bu kapsamda konteyner doluluk verimsizliği, spot sevkiyat etkisi ve gümrük bekleme maliyetleri ayrı ayrı değerlendiriliyor. Böylece şirketler yalnızca toplam kaybı değil, kaybın kaynağını da görebiliyor.
Kurtay, denizyolu operasyonlarında esas ihtiyacın daha düşük navlun arayışından önce daha doğru maliyet anatomisi kurmak olduğunu söyledi. Bugün birçok şirket navlun pazarlığında agresif davranıyor ama operasyon içindeki kaybı ölçmüyor. Oysa navlunda yüzde 5 iyileşme sağlarken, dolulukta veya planlamada yüzde 15’lik bir kaybı görmüyor olabilir. Bu nedenle konu sadece fiyat almak değil, fiyatın nasıl oluştuğunu anlamaktır” diye konuştu.
Birim Fiyat Mühendisliği yaklaşımının denizyolu taşımacılığında maliyet kalemlerini tek tek ayrıştırdığını belirten Kurtay, sistemin klasik maliyet kontrolü mantığından farklı bir yerde durduğunu ifade etti. Buna göre navlun, doluluk, bekleme, gümrük ve ek operasyon kalemleri birlikte okunarak toplam finansal etki modelleniyor.
İlk teşhisin ardından daha detaylı inceleme isteyen şirketler için Birim Fiyat Mühendisliği Check-Up adı altında kapsamlı bir raporlama ve değerlendirme süreci de planlanıyor. Bu çalışmada denizyolu operasyonlarının daha ayrıntılı analiz edilmesi, sızıntı kanallarının netleştirilmesi ve 90 günlük müdahale planının oluşturulması hedefleniyor.
Özellikle ihracat odaklı çalışan üretici firmalarda denizyolu lojistiğinin rekabetçilik üzerindeki etkisinin giderek arttığını belirten Kurtay, operasyonların yalnızca taşıma değil finansal dayanıklılık açısından da yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.
Denizyolu taşımacılığında görünmeyen maliyet başlıklarını görünür hale getirmeyi amaçlayan Lojistik Sızıntı Analizi, sektörde operasyon verimliliği ve maliyet şeffaflığı odağında geliştirilen yeni nesil bir lojistik diagnostik modeli olarak konumlanıyor.
Onur Kurtay, denizyolu lojistiğinde finansal sızıntıları görünür hale getiren sistemi duyurdu
https://www.onurkurtay.com/lojistik-sizinti-analizi
LOJİPORT