Limanlara mali sorumluluk şartı

Liman ve kıyı tesisi işletmecilerinin 21 Ekim 2007?ye kadar Çevre ve Orman Bakanlığı?ndan yetki alan firmalara ?Acil Müdahale Planı?nı hazırlatarak onaylatmaları gerekiyor. Gemilerden kaynaklanacak kirlilikten limanlar ve kıyı tesislerinin sorumlu tutulmasından dolayı, işletmeler kapasite ve risklerine göre deniz kirliliğini önleyecek yeterli ekipman bulundurmak zorunda. Meydana gelecek bir kirlilik durumunda zararı karşılayacak maddi güce sahip olması için ise P&I Klüp sigortası yaptırma zorunluluğu getirildi. P&I Klüp sigortası olmayan gemilerin ise yanaşmasına izin verilmeyecek.    

Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan ?5312 Sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanunun Uygulama Yönetmeliği? yürürlüğe girmesinin ardından üç ay geçmiş olmasına rağmen çoğu liman ve kıyı tesisi işletmecileri muhataplarının hala belli olmadığını  belirtiyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin ardından iki ay içinde kıyı tesislerinin ?Acil Müdahale Planı? hazırlamak için Bakanlığa başvurarak 21 Ekim?e kadar planlarını  onaylatmaları gerekiyordu. Çoğu tesissin başvuruda bulunmadığı ve ?Acil Müdahale Plan?ının kıyı tesisleri tarafından hazırlanıp hazırlanamayacağının yönetmelikte tam olarak açıklanmadığına dikkat çeken işletmeciler şu soruların açıklığa kavuşturulmasını bekliyor;?Eğer kıyı tesisleri bu planları hazırlayamayacaksa bu planları hazırlayacak Bakanlıktan onay alan firmalar kimler ve Acil Müdahale Planları her tesis için ayrı ayrı mı hazırlanacak yoksa ISPS?de olduğu gibi tek plan üzerinden firmaların isimleri değiştirilerek mi hazırlanacak?     

AB?den deniz çevresi için 200 milyar Euro

Mavi Deniz Çevre Hizmetleri tarafından liman başkanlıklarına ve özel kıyı tesis işletmecilerine, Çevre ve Orman Bakanlığı?nın çıkarmış olduğu 5312 sayılı acil müdahale planıyla ilgili bir brifing verildi. Düzenlenen brifingde yeni yönetmelikte gemilerden kaynaklanacak kirlenmelerde dahi liman ve kıyı tesislerinin sorumlu tutulduğu ve liman tesislerine P&I Klüp sigortası yaptırma zorunluluğu getirildiğine dikkat çekildi.

Mavi Deniz Çevre Hizmetleri Yönetim Kurulu Başkanı Ali Altuntop, firma olarak Bakanlığın istemiş olduğu yeterlikleri yerine getirerek başvuruda bulunduklarını ve iki hafta içinde ?Acil Müdahale Planı? hazırlamak için yetki alacak firmalardan biri olacaklarını vurguladı. Altuntop, liman ve kıyı tesislerinin kendi Acil müdahale Planlarını hazırlayamayacağını ve bu planı bakanlıktan onay alan firmalara yaptırmak zorunda olduklarını ifade etti.  Türkiye kıyılarının her geçen gün daha çok kirlendiğini ve boğazlardan geçen gemilerin çöplerini alamadığımızdan dolayı Çanakkale ve İstanbul boğaz çıkışlarını çöp kutusu haline geldiğine dikkat çeken Ali Altuntop, ?Türkiye deniz çevresine pek önem vermezken Avrupa Birliği için bu konu çok büyük önem taşıyor. Geçen sene 80 milyar Euro?luk  bütçeyle Avrupa Deniz Güvenlik Ajansı?nı (EMSA) kurdular. Bu örgüt, 27 Mart itibariyle AB limanlarına gelecek gemilerin güvenliğini alacak ve bütçesini de 200 milyar Euro?ya çıkardı? dedi.

?Acil Müdahale Planı hazır değil?

İTÜ Denizcilik Fakültesi Araştırma Görevlisi Sevilay Can ise, İstanbul Boğazında meydana gelecek tanker kazasında boğazdaki yakıt dağılımın ve kirliliğin boyutunu görebilmeye yönelik simülasyon ile ön tahminde bulunduklarını belirterek, bu çalışmalarını katılımcılarla paylaştı. Boğazda meydana gelebilecek herhangi bir kaza durumunda hazır olan modele günün koşulları girilerek ne şekilde bir dağılımın ve kirliliğin oluşacağını rahatlıkla hesaplanabileceğini vurgulayan Can, ?2010 yılında 155 milyon ton yakıt geçişinin olacağı tahmin edilen boğazlarda Acil Müdahale Planının hazır olması gerekiyor. IMO?nun deniz çevresiyle ilgili dört sözleşmesine de imza atan Türkiye?nin her bölge için bir acil Müdahale Planı hazırlaması gerekiyor? dedi.

Yönetmeliğin getirdiği yenilikler

5312 Sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanunun Uygulama Yönetmeliği

* Bu Yönetmeliğe ve ilgili uluslararası sözleşme hükümlerine uygunluğunu temin etmek için Müsteşarlık gemileri, Bakanlık ise kıyı tesislerini denetler.

* Kanun ve Yönetmelik kapsamındaki tüm gemi ve kıyı tesislerinin, bir kirlenme meydana gelmeden önce veya kirlenme meydana geldiğinde, denize ve deniz çevresine verilecek zararların önlenmesi için gerekli tüm tedbirleri almaları gerekiyor. Bu Yönetmelik kapsamında meydana gelen bir olaya hazırlıklı olma ve müdahale amacıyla ulusal, bölgesel, kıyı tesisi ve gemi acil müdahale planlarının hazırlanması ve acil müdahale planların uygulanması için gerekli ekipman, teçhizat ve personele sahip olmaları gerekiyor.

* Acil müdahale planlamasında kademeli müdahale yaklaşımı esas alınır.

Seviye 1: Bir kıyı tesisinde veya gemide operasyonel faaliyetler sonucu oluşabilecek ve küçük ölçekli kirlenmelere neden olabilecek olayları kapsar. Bir kıyı tesisi veya Kanun kapsamında yer alan bir geminin kendi imkan ve kabiliyetleri ile kontrol altına alabileceği olaylardır.
Seviye 2: Bir kıyı tesisi veya Kanun kapsamındaki bir geminin kendi imkan ve kabiliyetlerinin yetersiz kaldığı durumlarda bölgesel imkan ve kabiliyetler ile müdahale edilip kontrol altına alınabilecek orta ölçekli olaylardır.
Seviye 3: Denizde ve/veya kıyı tesisinde meydana gelen ciddi kazalardan kaynaklanan büyük ölçekli olayları kapsar.

* Acil müdahale planları ve risk değerlendirmeleri, Ek-I B?deki kriterleri taşıyan ve Müsteşarlık görüşü alınarak Bakanlık tarafından bu amaçla uygun görülen kurum ve kuruluşlara yaptırılabilir. Acil müdahale planı türleri şunlardır.

a) Gemi acil müdahale planı.
b) Kıyı tesisi acil müdahale planı.
c) Bölgesel acil müdahale planı.
d) Ulusal acil müdahale planı.

* Kalkış limanından Türk karasularına girişi kırk sekiz saati aşan 500 GT ve daha büyük petrol ve diğer zararlı maddeleri taşıyan gemilerin, Türk iç sularına veya iç sular dışındaki bir demir yeri veya liman tesisine uğramak amacıyla Türk karasularına girmeden en az kırksekiz saat önce Müşteşarlığa bildirmeleri gerekiyor. Bildirim zorunluluğuna uymayan gemilerin tespiti halinde Sahil Güvenlik Komutanlığı ile temas edilir ve bu gemilerin Türk karasularına ve iç sularına girmesine izin verilmez; girmiş olan gemiler derhal buralardan çıkartılır.

* Uygulama alanlarına girmek isteyen 500 GT ve daha büyük petrol ve diğer zararlı maddeleri taşıyan gemiler yukarıda belirtilen bildirimlerine ek olarak sahip oldukları mali sorumluluk belgesini gemi kaptanları veya işletenleri tarafından Türkiye?deki acentelerine, Müsteşarlığa iletilmek üzere gönderirler. Mali sorumluluk belgelerinin aslı, istenildiği zaman ibraz edilir. Gerek görülmesi halinde, Müsteşarlık tarafından, mali sorumluluk belgelerinin gerçeğe uygunluğu bu belgeleri düzenleyen sigorta şirketinden teyit edilir.

* Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde öngörülen malî sorumluluk garantilerine sahip olmadıkları belirlenen Kanun kapsamındaki yabancı bayraklı gemilerin, can kurtarma hizmetlerinden kaynaklanacak mücbir sebepler dışında, Türk iç sularına veya iç sular dışındaki bir demir yeri veya liman tesisine uğramak amacıyla Türk karasularına ve iç sularına girmesine izin verilmez; girmiş olan gemiler derhal buralardan çıkartılır veya şartları sağlamaları için en fazla otuz gün süre verilir. Şartlara uymayan Kanun kapsamındaki Türk bayraklı gemiler ise şartları sağlayıncaya kadar bağlanarak seferden men edilir.

* Kıyı tesisleri, Kanun kapsamındaki zararlara karşı malî sorumluluk sigortası yaptırırlar. Sigorta yaptırmayan kıyı tesislerinin faaliyetine izin verilmez. Bu Yönetmelik kapsamındaki kıyı tesisleri, bu bölümde belirtildiği biçimde, bir olayın meydana gelmesini önleyecek tüm tedbirleri almakla yükümlü olup, faaliyetleri sırasında meydana gelen olaylarda kirlenme zararlarını önlemek yada azaltabilmek amacıyla yeterli kapasiteye sahip olmak zorundadırlar.

* Kirliliği ihbar yükümlülükleri, denizde ve kıyı tesislerinde herhangi bir kirlilik olayı gözlenmesi durumunda, gemide bulunan tüm kılavuz kaptanlar ile tüm sivil ya da Devlet uçaklarının pilotları için de geçerlidir.

* Müsteşarlık bağlısı her bir Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanları için birer bölgesel acil müdahale planı hazırlanır. Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanları arasında kapsanmayan deniz alanlarının kalması veya münhasır ekonomik bölgelerin tamamen kapsanmaması durumlarında Müsteşarlığın görüşü alınarak Bakanlık tarafından bölgesel acil müdahale planlarının coğrafi kapsamı bu deniz alanlarını da kapsayacak şekilde belirlenir. Müsteşarlığın görüşü alınarak Bakanlık tarafından uygulamanın etkinliği için Bölge Müdürlükleri sorumluluk alanlarından farklı bölgesel acil müdahale planı coğrafi kapsamı belirlenebilir. Her durumda bölgesel acil müdahale planı coğrafi alanı bir Bölge Müdürlüğü ile ilişkilendirilir. Bölgesel acil müdahale planları, Bakanlık tarafından veya EK-I B?de yer alan kriterleri haiz kurum/kuruluşlara Ek-II?de verilen bölgesel acil müdahale planında olması gereken asgari başlıklara uygun olarak bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip en geç bir yıl içerisinde hazırlanır/hazırlattırılır.

Kapt. Murat ERDOĞAN ? DÜNYA / PERŞEMBE ROTASI