Limancı, %15'i ödemek istemiyor

Türkiye Liman İşletmecileri Derneği'nin düzenlediği seminerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Denizcilik Müsteşarlığı, Milli Emlak Genel Müdürlüğü ve DLH Genel Müdürlüğü'nün katılarak birer sunum yaptıkları toplantının ana gündem konusu liman elleçlemelerinden alınan % 15 nisbi kira bedeli oldu. Katılımcılar Milli Emlak?ın almış olduğu bu gelirin yasal bir dayanağının bulunmadığını belirterek, kaldırılması gerektiği konusunda görüş birliğine vardılar. Maliye Bakanlığı da, sektörün sesine kulak verirse yüzde 15 nisbi kira bedeli kaldırılacak.

Oturum Başkanlığını Deniz Ticaret Odası Metin Kalkavan?ın yaptığı seminerin öğleden önceki oturumunda kamu yetkilileri sunum yaptı, katılımcılar dinledi. Öğleden sonraki oturumda ise durum tersine döndü. Kamu yetkilileri, limancıların görüş ve soruları karşısında limancıların haklı olduğu sonucuna vardılar. 

Seminerin açılış konuşmasını yapan ve liman işletmecilerinin karşılaştığı problemlere değinen TÜRKLİM Başkanı Kaan Gürgenç liman yatırımları ve işletilmesiyle ilgili mevzuatın çok sayıda ve karmaşık olduğunu belirterek, yatırımlarla ilgili doğrudan ve dolaylı olarak 24 kanun, 16 adet liman yönetmeliği ve çeşitli tebliğlerin olduğuna dikkat çekti. İlk başvurunun nereye yapılacağının hala belli olmadığını ifade eden

TÜRKLİM Başkanı Kaan Gürgenç şunları söyledi; ?Yeni Liman Projeleri ve mevcut limanların tevsi projelerinde planlamadan inaşaat aşamasına kadar geçen süre çok uzun. projeye başlarken alınan ve çok yüksek olan ön izin bedeli yatırımcıya, daha gelir yaratmadan ek maliyetler getirerek yatırımı güçleştirmektedir. Yap İşlet Devret metodu ile yatırımcı fizibilite ve hesaplarını yaparak ihaleye giriyor. Devlet ile sözleşme imzalıyor ve ilk ödemesini yapıyor. İnşaata başlamak için kullanım sözleşmesi imzala deniyor. Bu aşamada önüne yaptığı sözleşmede olmayan yeni şartlar getiriliyor ve %15?e tabi olması isteniyor ve aksi taktirde inşaata başlayamayacağı belirtiliyor. Yalnız özel limanlar tarafından ödenen, bazılarımızın hiç ödemediği, bazılarımızın ise değişik oranlarda ödediği ve kaldırılması için mücadele ettiğimiz, genel uygulanan orandan dolayı adı %15 olarak bilinen nisbi bedel uygulaması, sadece iskele de yapılan elleçlemeden alınırken, kapsamı genişletilmiş ve geri sahadaki tüm faaliyetlerden %15 alınması ayrıca kullanma iznine konu olan üzerinde bulunan tesislerin işletilmesinden elde edilecek toplam yıllık işletme hasılatı Hazinece %1 oranında pay alınması şartı getirilmiştir.?

İzmit körfez bölgesindeki imar planları ve değişikliklerinin Ağustos 2005'den beri onaylanmadığına da dikkat çeken Gürgenç, görüş yazısı bekleyen planlarla ilgili olarak Genelkurmay Başkanlığı tarafından görüş verilmediğini ifade etti.. 

?Düzenleme yapılırsa %15?i almayız?

Kaan Gürgenç?in ardından bir konuşma yapan Milli Emlak Genel Müdürlüğü İrtifaklar Daire Başkanı Mustafa Yalçın, kendilerinin hep masanın diğer tarafında görüldüğünden dolayı rahatsızlık duyduklarını belirterek limancıların sıkıntılarına hak verdiklerini ve aynı tarafta olduklarını ifade etti. İskele ve dolgu alanları üzerinde üçüncü kişilere hizmet verilmesine başlanmasıyla, kamu limanlarının atıl kapasite ile çalışmasına neden olduğunu söyleyen Yalçın, ?Kamu açısından bu olumsuz duruma çözüm bulunması için ilgili kurumların ve sektör temsilcilerinin katılımı ile özel iskelelerden maktu bedelden hariç ayrıca, %15 nisbi bedel alınması kararlaştırılmıştır. Limancılık faaliyetine konu alanların, hak lehtarlarınca üçüncü kişilerin yüklerinin tahmil ve tahliyesinde kullandırılması halinde, yatırımcı tarafından bu işten elde edilen hasılatın % 15?i  Hazineye ödenmektedir? dedi. 2006 yılında tahsil edilen % 15 oranındaki Hazineye payı tutarı yaklaşık 30 milyon YTL olduğunu açıklayan Yalçın, ?% 15 Hazine paylarının kaldırılması Hazinenin gelir kaybına sebebiyet vereceğinden, bu kaybın bütçeye getireceği yük göz önünde bulundurularak, %15 Hazine payının tahsilinden vazgeçilmesi ancak kanuni düzenlemeyle mümkün olabilecektir? yorumunda bulundu.

Toplantı süresince katılımcıların %15 nisbi kira bedelinin kanuni dayanağının olmadığı doğrultusunda yorumların üzerine Yalçın, bunun kanuni bir emir olduğunu belirterek siyasilerin bu bedelin alınmamasıyla ilgili bir düzenleme yapabileceğini ve kendi şahsi kanaatinin de bu doğrultuda olduğunu dile getirdi.

?Hepimiz günah keçileriyiz?

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Müsteşarı Sabri Özkan Erbakan, toplantıda bulunan katılımcıların aslında günah keçileri olduğunu dile getirerek, Genel Kurmay Başkanlığı ve Çevre Orman Bakanlığı?ndan da yetkililerin toplantıda bulunması gerektiğini vurguladı. Kurumlardan istenen görüşlerin geç gelmesinden dolayı yatırımların geciktiğini söyleyen Erbakan, Bakanlıklar arasında koordinasyon sağlayacak bir çalışma hızlandırdıklarını ve gecikmelerin önene geçileceğini ifade etti. Belde belediyelerde yeterli düzeyde kıyı denetimi yapılamadığını belirten Erbakan, kıyı kanun değişikliği çalışmalarında hem AB?ye uyum kapsamında diğer Avrupa ülkelerinin limanları incelediklerini, hem de diğer işletmelerin görüşlerinin alındığını ifade etti. Ayrıca Erbakan, mevcut yatırımcılar tarafından kıyı alanında  uygulanacak prosedürün yenilendiğini  ve işlemlerin kolaylaştırıldığını söyledi. Koordinatör kurum olarak kendilerine yöneltilmiş bir sorunun başka yere sorulmaması gerektiğini belirten Erbakan, ?Benim yazdığım yazıya siz hemen cevap verirseniz, ya da ben koordinatör kurumsam bana sorduğunuz soruyu siz aynı zamanda Turizm Bakanlığı?na sorarsanız olmaz. Siz bana soracaksınız ben gereken yerlere soracağım.?dedi. Yapılan projeler için süre sınırı konulduğunu ve bu konulan süre içerisinde gerçekleştirilmeyen projelerin iptal edileceğini kaydeden Erbakan, çok uzun sürede gerçekleştirilmeyen projelerin belli bir süre sonra değiştiğini vurguladı. Erbakan, ?Yatırımcı bize geliyor ve diyor ki; benim iskelenin boyunu uzatmam gerek. Bizim bunu en kısa zamanda halletmemiz gerekiyor. Nemrut sorunu ben müsteşar yardımcısıyken de benim önümdeydi; ben müsteşar oldum yıl 2007 hala bu sorun var? yorumunda bulundu.

?Yeni liman projeleri hazırladık?

DLH Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Metin Tahan, sunumuna başlamadan önce, %15 ile ilgili yorumda bulunarak, yatırımcılara limanı henüz işletmeye başlamadan %15 ve %1 gibi kira bedelleriyle artı maliyet oluşturulduğuna dikkat çekti. Yaptığı sunumda DLH?nın liman yatırımlarına değinen Tahan, Kıtalararası trafiğin karadan denize kayması, Akdeniz üzerinden geçen konteyner trafiğinin gittikçe artması ve Kuzey Avrupa limanlarının sıkışmasının Türk limanlarının önem kazanmasına neden olduğunu ifade etti. Tarhan, ?Uluslararası konteyner taşımacılığında yerimizi alabilmemiz için bu gerekleri sağlayacak altyapının gerçekleştirilmesi amacıyla yeni limanlar planlanmıştır. Ege?de bir hubport oluşturmak için Çandarlı Limanı, Karadeniz?de Filyos, Akdeniz?de bir hubport olması düşünülen Mersin Konteyner limanı, ve Derince Konteyner Limanı, projeleri oluşturulmuştur. Ayrıca, Doğu Akdeniz ülkesi olarak sahip olduğu doğal ve arkeolojik zenginlikleri ile yat turizmi açısından da yeni yeni keşif edilen bir cazibe noktası olma özelliğinde olan ülkemizin Akdeniz?deki yaklaşık 1 milyona ulaşmış yat pazarından alacağı payın arttırılması için yatçılık gelişiminin milli bir politika olarak benimsenmesi hedeflenmektedir.

?%15?in mantıklı bir gerekçesi yok?

Limanlara arasında haksız rekabet oluşturan %15 nisbi kira bedelinin mantıklı bir gerekçesinin olmadığını söyleyen

Denizcilik Müsteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürü Özkan Poyraz, Ulaştırma Bakanlığı?nın bu bedelin alınma nedenini bilmesinden dolayı bununla ilgili düzenleme yapılmasına olumlu yaklaşabileceğini ifade etti. Türkiye?de toplam 186 kıyı tesisi bulunduğunu ve bunlardan

 64 limanın kamu kuruluşlarınca, 77?sinin ise özel kuruluşlarca işletildiğini ve ayrıca 45 boru hattının bulunduğunu açıklayan Poyraz, 18.02.2007 tarihli ve 26438 sayılı Resmi Gazete?de Kıyı Tesislerine işletme İzni Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik  yayımlanarak yürürlüğe girdi. Burada ilk kez limanlar faaliyetlerine göre ayrıldı? dedi Kıyı yapıları prosedürünün güncellenmesi konusunda çalışma yaptıklarını söyleyen Poyraz, ?Plan onay aşamasının 90 güne indirilmesi ve Revize Planların onayı için kısıtlı sayıda kuruluşa görüş sorulması

Müsteşarlığımız açısından son derece önem arz etmektedir. Ayrıca Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu Uygulama Yönetmeliği 20 Mart 2007 tarih ve 26468 sayılı Resmi Gazete?de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu yönetmelikte güvenlik tehditlerinin önlenmesi ve karşı tedbirler geliştirilmesi için uluslararası sefer yapan gemilere hizmet veren liman tesislerimize yönelik olarak ISPS Kodunun etkin olarak kullanılmasını teminen ilgili kurum ve kuruluşların yetki, görev ve sorumluluk ile faaliyetlerine ilişkin uygulama  usul ve esasları belirlenmiştir.

 Türkiye?de 168 Limanın güvenlik planı onaylanmış ve 179 liman tesisinin güvenlik değerlendirmesi yapılmıştır.

 Uluslararası gemi trafiğine açık terminallerin tamamı ISPS Kodu?na uygunluğu sağlamıştır.? şeklinde konuştu.

Türkiye limanlarının emniyetinin arttırılması ve Güvenli Liman (Safe Port) niteliğinin daha üst düzeye çıkarılması için çeşitli projelerin devam ettiğini söyleyen Poyraz ?Bu projeler, Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri (TBGTH)- Marmara, Gemi Trafik Hizmetleri (GTH), Otomatik Tanımlama Sistemi (OTS) ve Denizcilik Müsteşarlığı?nın AB ile Eşleştirme Projeleri?dir. Poyraz, ayrıca İzmit Körfezi?nin artık GTH koordinasyonunda olduğunu haziranda kuleleri dikmeye başlayacaklarını söyledi.

 ?Kılavuzluk maalesef çok yıpratıldı?

Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri ile ilgili hazırladıkları ve bir ay sonra Başbakanlığa gönderecekleri yönetmelik taslağına ?bu yönetmelik olmuş? diyen kimsenin olmadığını vurgulayan Poyraz, ?Türkiye?de kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri maalesef çok yıpratıldı. Yönetmelikte bir bölge de tek bir kılavuzluk ve römorkörcülük şirketine izin verilmesi ve eşik tonaja ulaşılması durumunda ikinci bir römorkörcülük teşkilatına daha izin verilebileceği, hükmü önerilmiştir. Ayrıca, kamu kuruluşlarının özelleştirilmesi halinde yapılan devir sözleşmelerinde kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin ihaleyi kazanan şirket tarafından yapılacağının açıkça belirtilmiş olması esası getirilmiştir? dedi.

?%15?in kanuni dayanağı yok?

Toplantının soru cevap kısmında söz alan Altaş Yönetim Kurulu Başkanı Altan Köseoğlu, %15 kira bedelinin yaratıcılarından biri olduğunu itiraf ederek, şunları söyledi ?1987 senesinde, 2,5 milyar dolar navlun ödüyoruz, 1,5 milyar dolar demuraj ödüyoruz. Haydarpaşa ve Derince limanlarında gemiler 15-20 gün arasında yük elleçlemek için bekliyordu. İzmit?teki sanayi iskelelerini üçüncü şahıslara hizmet vermesi için açtık. O zamanda TCDD ve TDİ?nin bu limanlar üzerindeki yasalarından doğan tekel hakları var. bu iskelelerde elleçlenecek üçüncü şahıs yüklerinden bir pay alınması gerektiği ortaya kondu. O zamanki Maliye Bakanı Pakdemir, Milli EmlaK?ın o zamanda 300 milyon dolarlık bir projesi vardı bunun finansmanı için %15 nisbi kira olarak alınmasına karar verildi. Hiçbir kanuni yasal dayanağı yoktur. Bu konuda bugün geldiğimiz nokta ile başlangıç noktasındaki temel felsefesi arasında çok büyük fark var. çok farklı bir noktaya geldi, bu nokta ortaklık noktasıdır. Limanlarınızı satıyorsunuz ama sattıklarınızdan da para alamıyorsunuz, dönüyorsunuz özel sektör limanlarını da devletleştiriyorsunuz.? 

?Limancılıkta ilerideyiz?

Seminer sonunda bir değerlendirme yapan oturum Başkanı Kalkavan, limancılık açısından çok önemli konuların konuşulduğunu belirterek, irtifa haklarının kaldırılmasının bir devrim olduğunu söyledi. Ön izin sürelerinin kısalmasının ve ön izin bedel ücretlerinin azalmasının olumlu gelişmeler olduğunu söyleyen Kalkavan, ?%15 nisbi kira ödemesi yatırımcı için artı bir maliyettir. Hazinenin aldığı % 1?in de alınmaması gerekiyor. Biz devletin para kaybetmesine neden olacak kararlar almayız. Limancılık açısından dışarıya know how verecek duruma geliyoruz. Çok ciddi yatırımlar var, beş sene sonra limanlarımızı tanıyamayacağız? dedi.

Murat ERDOĞAN ? PERŞEMBE ROTASI