'Delaware'li Türklerin Yatları'

İzmir Gümrük Muhafaza Müdürü Mümin Kapucu, Gümrük Müfettişleri Derneği'nin Gümrük Dergisi'nde yayınlanan ''Delaware'li Türklerin Dalavereli Yatları'' başlıklı yazısında, Türkiye'deki yat sahiplerinin bir bölümünün vergiden kaçınmak amacıyla yabancı bayrak çekmesinin devletin büyük oranda gelir kaybına uğramasına neden olduğunu savundu.

Mevcut düzenlemelere göre vergilerinden muafiyet sağlanabilmesi için bir yatın, ''Türkiye Gümrük Bölgesi dışındaki kişiler tarafından ithal edilmesi ve yatın yine Türkiye dışında tescil edilmesi'' şartının arandığını bildiren Kapucu, tüm yasal düzenlemelere rağmen Gümrük İşlemleri Genel Tebliği ile yasa hükümlerinin devre dışı bırakıldığını kaydetti.

Çoğu Türkiye'de üretiliyor

Tebliğin vergiden kaçınmaya çalışanlara sağladığı kolaylıklar ve uygulamadaki belirsizliklerin, Türkiye'nin büyük oranda vergi kaybına neden olduğunu anlatan Kapucu, şu ifadelere yer verdi:

''Türk vatandaşlarının, ABD, İngiltere gibi ülkelerin çeşitli eyalet ve adalarında kurmuş oldukları, posta kutusu olarak tabir edilen paravan şirketler vasıtasıyla satın aldıkları yatların, bu ülkelerin bayrağı altında Türk karasularında daimi olarak kullanılması sonucu; ithalat, motorlu taşıtlar, motorlu taşıtlar alım-satım, katma değer ve özel tüketim vergisi ödemekten kaçındıkları gözlenmiştir.

ABD'de bu tür işlemleri yürüten tekne alım satım komisyoncusu ve aracıların, vekaletname ve yaklaşık 2 bin dolar karşılığı, ABD'nin Delaware ve Wilmington eyaletlerinde yat isteyen şahıs adına şirket kurduğu, yatı satın alarak firmanın demirbaşına kaydettiği, liman tescil işlemlerinden sonra gönderine ABD bayrağı takıldığı, geçici ithalat kapsamında Türkiye'ye getirilerek sahiplerine teslim edildiği saptanmıştır.''

Bu yolla getirilen yabancı bayraklı gemilerin Yunan adalarına kısa süreli giriş çıkış yaparak, Türkiye'de kalma sürelerini uzattıklarını da kaydeden Kapucu, yabancı bayraklı yatların önemli bir bölümünün Türkiye'de üretilip ihraç edildiğini saptadıklarını kaydetti.

Bu yatların üretim yeri ve üretimi yapan firma bilgisi olmadan tescil edildiğini savunan Kapucu, mülkiyet belgelerine de yatın yabancı menşeli marka, ibare ve seri numaralarının kaydedildiğini, böylece Türkiye'de üretildiği saklanan bir ürünün ''bir Türk limanından diğer bir Türk limanına ihracatının'' yapıldığını iddia etti.

Kaçan vergi hesabı

Kapucu, yazısında yabancı bayrak çekme uygulamasından, devletin uğradığı vergi kaybı ile ilgili bir hesaplamaya da yer verdi.

10 metre boyundaki 325 beygir gücünde, tahminen 280 bin YTL değerindeki bir yatın özel amaçlı kullanılabilmesi için yüzde 18 KDV, yüzde 8 ÖTV ve alım satım vergileriyle birlikte 76 bin 300 YTL vergi ödemesi gerektiğini belirten Kapucu, 2 bin yatla vergi kaybının 152 milyon 600 bin YTL'ye ulaştığını ifade etti.

Kaçak yabancı bayraklı tekne sayısının 5 bin civarında olduğunu iddia eden Kapucu, şunları kaydetti:

''Her tür devlet desteği alınarak ihracatı yapılan yatların büyük çoğunluğu muvazaalı satış ile ihracat yapılmış gibi gösterilerek ihraç edildiği ülkeye gitmeden Türkiye Gümrük Bölgesi'nde kullanılmaktadır.

Bu tür yatların sahiplerinin nüfuzlarını kullanarak bürokrasi üzerinde yaptıkları baskılar sonucu yatlar, mevzuata aykırı olduğu halde kullanılmaya devam etmektedir. Bazı üst düzey devlet görevlilerinin de kamuoyu önünde bu teknelerde boy göstermeleri yat sahiplerine cesaret vermektedir.

Mevzuatımızda düzenlemeler yapılarak özel teknelere uygulanan ağır vergi yükü makul düzeye indirilmediği taktirde yakın zamanda Türk bayraklı deniz taşıtının kalmayacağı görülmektedir. Bu nedenle yabancı bayraklı özel yatların Türkiye'ye girişi ve kullanılmasını belirleyen ilgili Bakanlar Kurulu Kararları'nın, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ile bu kanuna dayanarak çıkarılan hükümlere uyacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.''

Kapucu, uzun süreden beri yürüttükleri çalışmalar sonucunda Türkiye genelinde işlem yapılması gereken binlerce yabancı bayraklı yat hakkında arşiv oluşturduklarını da ifade etti.

Ünlü İşadamı ve sanatçılar da var

Öte yandan Gümrük Muhafaza Müdürlüğü ekiplerinin, Ege ve Akdeniz kıyılarındaki bir çok marinada kaçak yabancı bayrak çeken yatlarla ilgili yaptığı denetlemeler sonucu mahkemeye yansıyan olayların Gümrük İşlemleri Tebliği hükümleri nedeniyle takipsizlikle sonuçlandığı öğrenildi.

Yüksek vergi oranları ve yasal düzenlemelerin olanak sağlaması nedeniyle Türkiye genelinde yaklaşık 10 bin adet olan yatın ancak yüzde 30'unun Türk bayrağı çektiği tahmin ediliyor.

Kaçak yabancı bayraklı yatlar hakkında oluşturulan arşivle bir çok ünlü iş adamı ve sanatçının da bu yolla yat sahibi olduğunun ortaya çıktığı ifade ediliyor.

LOJİPORT