"BUY AMERICAN!"

Birkaç yıl önce büyük oğlumun yanına gittiğimde New York?un hemen her köşe bucağında ?Buy American !? afişleri gözüme takıldı. ?Amerikan malını satın alın!? diyen. Bu beni çocukluk yıllarıma götürdü. Yerli malı haftasının uygulandığı yıllara?

50?li yıllardı. Çocuktuk. Okul çantamıza mevsim meyvelerini koyardı annemiz, coşkuyla ve inançla yerli malı haftalarını kutlardık. O inanç ilkin Marshall yardımıyla köreltildi. Yine de o yılların çocukları bu inançla Türkiye?sini bir yerlere taşıdı.

ABD globalleşmenin mimarıdır. Birleşik Devletler yönetimlerinin içerde uygulaya geldiği bir dizi kısıtlamaları kırmak uğruna globalleşmiş ve dünyanın köşe bucağına yayılmış Amerikan sermayeli şirketler sayesinde ABD yönetimi OECD ülkelerinin de desteğiyle globalleşmeyi insanlığa prezante edebilmeyi başarmıştır.

ABD tersanelerinde yapılmamış ticaret gemilerinin Amerikan bayrağı taşımış olsa da ABD kabotajında taşıma yapabilmesi olası değildir. Aynı şekilde yedi denizde bayrak göstermeyi ilke edinmiş Amerikan donanmasının asgari isteklerini karşılamayan bir geminin Amerikan bayrağı çekebilmesi söz konusu değildir. Bu yüzdendir ki, Amerikalı sermayedarlar yabancı tersanelerde yaptırdıkları gemilerine Amerikan bayrağı çekemeyince Liberya bayrağını dünyadaki ilk ?serbest bayrak? olarak dünyaya kabul ettirmişlerdir.

Oysa içerdeki Amerika, yurttaşına yerli malı kullanmayı şartlandıracak kadar ulusal davranmayı dikte ettiren ve global mantığa sahip olmayan bir Amerika? Bu türden uyarıları gördüğümde hiç mi hiç yadırgamadım.

Globalci Amerika kabotaj hakkını çatır-çatır uygularken bizde siyaset sahnesine parti unvanıyla çıkmış bir grup kabotaj etkinliğinde (bayramında diyemiyorum) denize siyah çelenk attı. Amerikalı, insanına yerli malı kullanmayı hem de globalleşmenin oturmaya başladığı 21. yy da dikte ederken, bu yolda insanını şartlandırırken bizde gençlerimizden kaçı yerli malı haftasının varlığından haberdardır. Ya da böyle bir haftanın uygulanmasına taraftar olacaktır?

Yerli malı haftası olsa ne olacak? diye düşünebilirsiniz. Cevabını ?buy American? da arayınız. Amerika Türk tekstiline kota koyarken global kimliğine karşın bu hakkı kendinde görebiliyorsa burada yerli malı haftasına ihtiyaç kesinlikle vardır. Ulusal morali dorukta tutabilmek, Türk insanında heyecanı sürekli kılabilmek, stratejik düşünmeyi sağlayabilmek için?

Yerli malı haftası her şey için geçerlidir. Malını Türk gemisiyle taşıtmak, Türk uçaklarıyla seyahat etmek, Türk malını ?marka?ya tercih etmek gibi.

Denizlerde var olabilmenin ya da denizlere açılabilmenin önemli bir koşulu dış ticaretinde kendi gemilerini kullanabilmektir. Hat tutabilmenin, hat geliştirebilmenin ön koşulu budur. Hat tutulabildiği ölçüde dış ticaret gelişir. Hat çeşitlendikçe de yerli malların ulaştığı pazarlar zenginleşir. Başkasının taşıdığı mallar işlerine geldiği ölçüde pazara ulaşır. İngiltere yeterli deniz ticaret filosu olmayan Serbest İrlanda?nın kendisine rakip mallarını birçok pazarda alıcısına geç teslim ederek  vurmuştur.

İngiliz,?Ticaret bayrağın ardından gider? demiş. Biz de diyoruz ki ?Ticaret bayrağın ardından güvenli gider??

Onun için yerli malı haftasını yeniden hortlatacak, bana çocukluk yıllarımın heyecanını yaşatacak bir erk arıyorum.

Acaba globalleşmemizin yolu ?Buy Turkish? den mi geçiyor?...

Prof.Dr Necmettin Akten

İstanbul Üniversitesi

[email protected]

PERŞEMBE ROTASI