Baki Akar: ?Filipinler?de, olay çıkaran veya huzursuzluk yaratan gemiadamlarını armatör yetkili makamlara bildirir; sözkonusu kişiler, cüzdan sürelerini uzatmaya geldiğinde idare, cüzdanlarına el koyup ?artık sen gemiye çıkamazsın? der. Biz de bunu yapabiliriz.?

Turgut Kaptanoğlu: ?Benden ifade alınırken kaptandan neden ifade alınmıyor. Gemiadamı bir hata yapıyor ama bunun hesabını armatör veriyor. Gemiadamı eğitimi ve sorunları sektör için önemli bir konu. Bu konuların üzerine gidilmesini önemle rica ediyorum?

Metin Kalkavan: ?Bu DTO?dan ziyade Armatörler Birliği?nin yapması gereken bir sicil çalışmasıdır. Bunun karşı ayağını ise çalışanlar yapabilir. Filipinler idaresi neler yapılabileceğini zapta almış ve uyguluyor. Gemiadamının ehliyeti iptal edilebilir.?

 Cemalettin Şevli: ?Gemiadamı bir hata yapıyor, armatör bunun hesabını veriyor, bu konuda haklısınız. Bunu çözmemiz gerektiğine katılıyorum. Gemiadamının sözleşmesini fesh edebilirsiniz bu en kolay yöntem; ama bunu yapınca geminizi nasıl götüreceksiniz.?

Gemiciliğin en ilginç özelliklerinden biri de; herhangi bir gemide yaşanan olayın bugün olmasa da, yarın millerce uzaktaki başka bir gemide de duyuluyor olmasıdır. Bu ya kulaktan kulağa, ya haberleşme sistemiyle, ya da gemicilerin sürekli farklı gemilerde çalışmaları ve hikayelerini diğer gemi personeliyle paylaşmalarından kaynaklanır. Bu özelliğinden dolayı  ?burada fısıltıyla konuşsanız Norveç?te size kulak kabartırlar? gibi çeşitli tabirler de, denizcilik literatüründe yer alır.

Bu şekilde kulaktan kulağa yayılan haberlerin gemiadamlarıyla ilgili kısımlarının artık sicile kayıt edilmesi için düğmeye basıldı. Bunun nedeni ise gemiadamlarının bilgi eksiklikleri ve hatalarından dolayı liman devleti kontrollerinde armatörlerin maddi ve manevi zarara uğraması. Armatörler ?Gemi kaptanının bilgisizliğinden dolayı kesilen cezayı armatör çekiyor. Liman devleti kontrollerinde (PSC) bir gemi tutulduğunda İdare armatörün ifadesini alırken, gemi kaptanın ifadesini almıyor. Oysaki bu kaptanın ehliyetini Denizcilik Müsteşarlığı veriyor? diyerek tepkisini dile getiriyor.   

Gündeme getirmiştik

Üç ay önce Akar Grup Yönetim Kurulu Başkanı Baki Akar ile yapmış olduğumuz söyleşide gündeme getirdiğimiz gemiadamlarına ilişkin sicil tutulması konusu Deniz Ticaret Odası?nın Ekim ayı olağan meclis toplantısında da masaya yatırıldı. Armatör Baki Akar, gemiadamlarıyla ilgili sıkıntılarını dile getirirken, şunları söylemişti: ?Gemiadamı eksikliğinden dolayı zaman zaman sarhoşlarla uğraşıyoruz. Denize çalışır kağıdı var ama alkoliktir veya başka bir nedenden dolayı gemiye elverişli değildir. Gemilerde sürekli  huzursuzluk çıkaran adamlar var. Armatör, bu adamı gemiden gönderiyor. Ama başka bir armatör adam bulamadığı için bu adamları yine gemisine alıyor. Filipinler?de, olay çıkaran veya huzursuzluk yaratan bu gemiadamlarını armatör yetkili makamlara bildiriyor, sözkonusu kişiler, cüzdan sürelerini uzatmaya geldiğinde idare cüzdanlarına el koyup artık sen gemiye çıkamazsın diyor. Biz de bunu yapabiliriz.?

Personel hatasının cezasını armatör çekiyor

Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ruhi Duman, Armatör Turgut Kaptanoğlu?nun Denizcilik Müsteşarı İsmet Yılmaz?a sormuş olduğu bir sorunun üstünde düşünülmesi gereken bir konu olduğunu söyledi. Turgut Kaptanoğlu?nun ?Benden ifade alıyorsunuz da kaptandan neden ifade almıyorsunuz sorusunu hatırlatan Duman, bu sorunun altında ?bu kaptanın ehliyetini siz verdiniz benim gemim bu kadar kusurlu değil. Kaptanın bilgisizliğinden dolayı cezayı ben çekiyorum mesajının yattığını? vurguladı. Bu soru karşısında Müsteşarın  ?iş akdine son verin cevabının bir çözüm olamayacağını savunan Duman; ?Bu kaptanın yerine getireceğiniz adam kim. Şuanda gemiadamı eksikliği had safhada. Armatör personelini arabasına koyup, gemiye götürüyor ve gemisini sefere gönderiyor, durum artık bu safhaya gelmiştir. Son teknolojiye göre geminizi donatırsınız ama gemi kaptanı olarak o teknolojiyi kullanamazsanız, liman devleti kontrollerinin sorularına cevap vermezsiniz armatörün yapmış olduğu yatırım boşunadır. Bu tutulmaların cezası eninde sonunda yine Türk bayraklı gemi diye Türkiye?ye geliyor? dedi.

Mevcut okullar artan filoya cevap veremiyor

Konuyla ilgili bir açıklama yapan Deniz Ticaret Odası Meclis Üyesi Turgut Kaptanoğlu, Ruhi Bey?in belirttiği gibi Sayın Müsteşara bir öneride bulunduğunu doğrulayarak bu konunun rafa kaldırılmamasını istedi. Genişletilmiş Meslek Komiteleri toplantısında yapmış olduğu konuşmada gemiadamları ve liman devleti kontrollerine dikkat çektiğini hatırlatan Kaptanoğlu, ?Gemiadamı bir hata yapıyor ama bunun hesabını armatör veriyor. Gemiadamı eğitimi ve sorunları sektör için önemli bir konu. Mevcut okulların yanı sıra kurulacak olan denizcilik yüksek okulunun da artan deniz ticaret filomuz karşısında yetmeyeceğine inanıyorum. Bu konuların üzerine gidilmesini önemle rica ediyorum? diye konuştu.

Referans sistemi iyi işlemeli

?Personel konusunda sistemi çok kolaylaştıracağına ve bir merkezi idare kontrolüne ihtiyaç kalmadan çözülebileceğini inanıyorum? diyen DTO Meclis Üyesi Salim Erdem de, Bunlardan bir tanesinin referans sistemini iyi çalıştırmak olduğunu belirterek söyle konuştu: ?Yeni birini işe alırken daha önceki çalıştığı yerle temasa geçmek lazım. Referans verilirken bu iş ciddiye alınarak, ön yargısız bir şekilde yapmaya başlandığında çok önemli bir şekilde çalışanların kendilerini daha disipline etme zorunda kalacaklarını düşünüyorum. Hislerimiz ile hareket eden bir kültürüz. Somut olaylarla referans belirtilmeli. İkinci çözüm ise özel istihdam bürolarının bu konuda çok önemli fonksiyonu olacağını düşünüyorum. Çünkü özel istihdam büroları yaşayabilmek ve başarılı olabilmek için çok eleman yerleştirmesi gerekiyor. Yurtdışında böyle bir uygulama olduğunu biliyorum. Arada üçüncü bağımsız bir teşkilat olduğu için çok detaylı bir referans sistemini oluşturmak kolay oluyor. Denizcilik camiası olarak sadece denizcilik personelinin özel istihdam bürolarıyla sağlamanın bu konuyu daha disipline edeceğini düşünüyorum.?    

Demokratik çözüm referans sistemi

DTO Başkanı Metin Kalkavan da, gemiadamlarına yaptırım konusunda en demokratik çözümün Salim Bey?in önerisinin olacağını ifade etti. Sicil vari bir işlem yapılabileceğini ve bunun üzerinde çok çalıştıklarını söyleyen Kalkavan, ?Bu DTO?dan ziyade Armatörler Birliğinin yapması gereken bir sicil çalışmasıdır. Bunun karşı ayağını ise çalışanlar yapabilir. Bunun en doğrusu Salim beyin söylediği gibi. Ne yapılabilir bunun en güzel örneği  Filipinler?dir. Filipinliler idaresi neler yapılabileceğini kayda zapta almış ve uyguluyor. Belirli kuralları vardır, eğer o hadde gelmişse gemiadamının ehliyeti iptal edilebilir? dedi.

Gemiadamı sicil meselesi yıllar öncede gündeme geldiğini ancak hukuki açıdan sakıncası olacağı düşünüldüğünden bir çalışma yapılmadığını söyleyen Türk Armatörleri İşverenler Sendikası Başkanı İlhan Karavelioğlu, Özel İstihdam Büroları Konfederasyonu Başkanının bir toplantıda böyle bir sicilin tutulabileceğini, sicilin bir şikayet değil bir olayın tespiti olarak değerlendirebileceğini söylediğini hatırlattı. Karavelioğlu, ?Bir gemiadamının yurtdışında kaçması veya liman devleti kontrollerinden gemidamının hatasından dolayı armatörün zarara uğraması gibi konularda sicil tutulmasının hukuki bir sakıncası yok bunu araştırmak gerek. Görev verilirse sendika olarak böyle bir sicil mekanizmasını yapabiliriz. Özel istihdam büroları yarın kanunlaştığı taktirde bunlar zaten olacak?  şeklinde konuştu. 

Ehliyeti iptal etmek çok ciddi bir ceza

Denizcilik Müsteşarlığı İstanbul Bölge Müdürü Cemalettin Şevli ise, Müsteşarın da katıldığı Genişletilmiş Meslek Komiteleri toplantısında gündeme getirilen konuların bir geçiştirme gibi düşünülmemesi gerektiğini ve çok titizlikle üzerinde durulduğunu vurguladı. Şevli konuşmasını şöyle sürdürdü: ?Gemiadamları gemide yanlışlık yaptığında İdare bunların ehliyetine el koysun veya bir yaptırım uygulasın gibi bir öneriyi çok ciddi olarak düşünmek lazım. Bende 15 yıl gemide çalıştım. Gemide bir hata yapıldığı zaman nasıl bir yol izlenecek. Gemi kaptanı veya armatör gemiadamını idareye bildirecek idare de ehliyetine el mi koyacak, yoksa bir yaptırım mı uygulayacak? Bunun için uluslararası sözleşmeleri de düşünerek geniş bir çalıma yapmak lazım. Gemiadamı bir hata yapıyor armatör bunun hesabını veriyor, bu konuda haklısınız. Ama biz bu gemiadamlarına yaptırım uygularken nasıl bir yol izlenecek. Bunu çözelim Gemiadamının sözleşmesini fesh edebilirsiniz bu en kolay yöntem ama bunu yapınca geminizi nasıl götüreceksiniz.?

Murat ERDOĞAN - PERŞEMBE ROTASI