Ucuz işgücü nedeniyle rekabet etmekte zorlanan ve sökülecek gemileri Çin, Hindistan gibi ülkelere kaptıran gemi söküm sektörü can çekişiyor. Aliağa'da faaliyet gösteren 21 gemi söküm firmasından şu an sadece 3'ünde sökülecek gemi var. Gemi söküm firmalarının ve Aliağa'daki sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, bugün (24 Nisan) Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım ile görüşerek, bölgedeki firmalara gemi-tekne imalat, bakım ve onarım izni verilmesini isteyecek.
Son 10 yılın en zor dönemini yaşadıklarını belirten Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği 2. Başkanı ve Dörtel Gemi Söküm Demir Çelik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Ortaklarından Mustafa Erdil, bölgede faaliyet gösteren 21 firmadan halen sadece 3'ünde sökecek gemi bulunduğunu, bunların da fazla tercih edilmeyen küçük gemilerden oluştuğunu ifade ederek, 8 firmanın da faaliyetine ara verdiğini söyledi. Sektörün zor bir dönemden geçtiğini ifade eden Erdil, "Birçok firma kredi borcunu ya da kirasını ödeyemiyor. Böyle devam ederse bölgeyi terk etmek zorunda kalacağız" dedi.
Çin ve Hindistan'daki ucuz işgücünden dolayı sökecek gemi bulmada zorlandıklarını belirten Erdil, şunları kaydetti: "Gemi fiyatları da giderek artıyor. Bugün 5 tonluk gemi almak için 3 milyon dolar gerekli. 2000'li yıllardan bu yana firmaların kapasitesi sürekli geriledi. Bölgedeki mevcut 21 firmadan sadece 3'ünde gemi var. Gerisi yatıyor. Türkiye'deki yerli gemileri de, Çinliler gelip alıyor. "
"Çevreci" Avrupa'nın tercihi Uzakdoğu
Çevreci gözüken Avrupa'nın gemilerini Uzakdoğu'da söktürdüğünü savunan Derneğin Genel Sekreteri Nevzat Sarıarslan ise, "Gemi sökümünde standart açısından ABD ile eşdeğer konumdayız. Çin, Pakistan, Bangladeş ve Hindistan çevreyi dikkate almadan söküm yapıyor. Bölgemiz Avrupa'da gözde bir yerde. Dünyada düzgün, çevreye duyarlı bizim gibi gemi sökümü yapan ülke yok. Avrupalılar da bunu biliyorlar ama fiyat avantajından dolayı bizi değil, onları tercih ediyorlar. Gemi sökümünde uyulması gereken kriterleri kendileri tespit ediyorlar ama uygularken aynı hassasiyeti göstermiyorlar" dedi.
Geçen yıl 80 gemi ve 135 bin ton söküm yapıldığını bildiren Sarıarslan, bu yılın ilk 3 ayında 14 adet gemi ve 13 bin 400 söküm yapıldığını kaydederek, "Gemiler küçüldü. Ancak 300-500 ton gibi Uzakdoğu'ya gidemeyenleri sökebiliyoruz. Firmalarımızın toplam kapasitesi 1 milyon ton olmasına karşın, mevcut sıkıntılardan dolayı son dönemde 100-150 bin ton gemi söker hale geldik" diye konuştu.
Yazılı talepte bulunduklarını da hatırlatan Sarıarslan, bununla yetinmeyeceklerini belirterek, 24 Nisan'da Ankara'da Ulaştırma Bakanı ile bir araya gelerek sorunlarını ve çözüm önerilerini sunacaklarını dile getirdi. Aliağa'daki gemi söküm kuruluşlarının teknik olarak gemi yapabilecek bilgi beceri ve donanıma sahip olduğunu dile getiren Sarıarslan, "Ancak gemi söküm sanayicileri mevcut durumda yasal olarak gemi yapamıyor. Ege Denizi'nde arızalanan ya da bakım ihtiyacı olan gemiler Tuzla uzak olduğu için Yunanistan ve Arnavutluk'a gidiyor. Sarıarslan, "Somut adım atılması halinde, altyapısı hazır 3-4 firma hemen gemi inşasına başlayacak konumda" dedi.
Tersane isteğine odalardan destek
Aliağa'da gemi-tekne imalat, bakım ve onarım izni verilmesi konusunda Ege'deki 14 sanayi ve ticaret odasının başkanları da destek oldu. Başbakanlık, Ulaştırma Bakanlığı, Denizcilik Müsteşarlığı ile Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü'ne gönderilen yazıda izin için 7.10.1974 tarih ve 7/8951 sayılı Bakanlar kurulu kararnamesinin revize edilmesinin yeteceği belirtildi.
Yazıda, 1976'dan beri Aliağa bölgesinde faaliyet gösteren gemi söküm sektörünün, 32 yılda bin 800 kişiye doğrudan istihdam sağladığı dile getirerek yan sanayi ile bu miktarın 8 bin kişiye çıktığı, ülke ekonomisine 2.5 milyar dolar döviz girdisi sağladığına dikkat çekildi.
Yazıda özetle, "Bölge, Çevre ve Orman Bakanlığı'nca lisanslandırılmış tek asbest söküm kurumu olma özelliği taşıyor. 21 işletme, mülkiyeti TOKİ'ye ait 25 adet parselde 1450 metre sahil uzunluğundaki kıyı şeridinde faaliyet göstermekte olup işletmeler 2006'da TOKİ ile 20 yıl süreli tahsis anlaşması yapmış bulunuyor. Ulaştığı yüksek çevre standartları ve mevcut altyapısı ile Aliağa Gemi Söküm Sanayi Bölgesi, gemi/tekne yapım, bakım ve onarım fonksiyonları da birlikte yürütebilecek yer ve imkanlara sahip bulunmaktadır. Bölgedeki firmalar, söküm çalışmalarının yanı sıra gemi/tekne yapım, bakım ve onarım faaliyetlerini gerçekleştirme arzusundadır. Altyapısı hazır olan bölgede söz konusu faaliyetlerini gerçekleştirilmesi kent ve ülke ekonomisine büyük katkı sağlayacaktır. Mevcut Tuzla, Marmara ve Karadeniz'deki tersaneler talebe yanıt veremediği için ülkemiz döviz kaybına uğruyor" görüşlerine yer verildi.
Aliağa Gemi Söküm Bölgesi'nde sökülen gemi miktarı
Yıl gemi sayısı(adet) toplam ağırlık (bin ton)
2002 83.6 190.6
2003 99 193.4
2004 136 153.0
2005 85 113.0
2006 94 114.7
2007 76 135.9
PERŞEMBE ROTASI