Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (GİSBİR) Başkanı Murat Bayrak, tersanecilerin sanıldığının aksine para kazanmadıklarını öne sürdü. Bunda birçok nedenin olduğunu ifade eden Bayrak, en önemlilerini ise; dolardaki gerileme, kontrat düzenlemedeki yanlışlar ve sektörün profesyonel bir zemine oturtulamaması olarak sıraladı.
Türkiye?de gemi inşa ettirmek isteseniz, ?2012?ye kadar doluyuz? yanıtını alıyorsunuz. ?Demek ki, işler yolunda? cümlesinden başka bir şey gelir mi aklınıza? ?Evet? diyorsunuz ama durum hiç de öyle değilmiş.
?Herkes, tersanelerin kazandığını düşünüyor. Ben de son tespitlerime göre iddia ediyorum ki, tersaneler kazanmıyor? çıkışını yapıyor GİSBİR Başkanı Murat Bayrak ve devam ediyor: ?Masalcı birçok arkadaşımız var. Hesabı kitabı bilmedikleri için, nasıl kontrat yaptıklarını da bilmiyorlar. Teslim süreleri aşıldığı için gecikme bedelleri ödeniyor. Doların 1.200?e düşeceği belli miydi? Ben bile İDO?ya yaptığım gemilerde zarar ettim. 1.480?di dolar, şimdi 1.200. Aradaki fark, benim karımı aldı götürdü. Herkesin durumu hemen hemen aynı. Sektör, profesyonel anlamda henüz oturmuş değil. Yoğun taleplerle boğulduk. Herkes para kazanıyorum sandı. Ama, işin sonuna doğru, siparişler teslim edildikçe durumun hiç de karlı olmadığı ortaya çıkmış oldu.?
?Raporlarımızın sağlıklı olmadığı doğru?
Dünyada Güney Kore, yaklaşık 146 milyon 900 bin dwt?lik gemi siparişiyle ilk sırada. İkinci 133 milyon 100 bin dwt ile Çin; üçüncü sırada ise 100 milyon dwt ile Japonya geliyor. Bu ülkeler, bizim uzun bir süre erişemeyeceğimiz kadar uzaktalar. Ama, biz Almanya?nın 3.6 milyon dwt?lik siparişinin ardından 3.5 milyon dwt ile 5. sırada geliyoruz ki, bu külliyen yanlış. Veriler, Türkiye?den sağlıklı istatistik gitmediği için yabancı kuruluşların derlediği raporlardan düzenleniyor. Aslında Türkiye?nin beyan edilenden 2 milyon dwt daha fazla siparişi olduğu söyleniyor. Tabi ki, geçerli olan somut veriler.
Gemi inşa sanayiinin sağlıklı veri hazırlayamadığı konusundaki eleştirileri de ?maalesef doğru? diyerek haklı bulduklarını belirten Bayrak, ?Evet, biz sağlıklı veri üretemiyoruz. Bizim çalışmalarımız, rakamların sağlıksız olması sonucunu yaratan bir çalışma değil. Ancak sorun, arkadaşlarımızdan sağlam veri alamamak. Biz istiyoruz ki, bir sistem kurulmuş. Sistemin başına operatörler koymuşuz. Sizden elinizi cebinize sokmanızı da beklemiyoruz. Siz yapamıyorsanız verin bilgileri, sisteme girsinler. Aslında, her tersane kendi sitesinde bilgilerini sağlıklı işlese, biz de oradan genel veri bankasına aktarabiliriz. GİSBİR?in ana sitesinde, alabildiğimiz verilerle bunu oluşturmaya çalışıyoruz. Ama, evet çok da sağlıklı olduğu söylenemez? diye konuştu.
?Ticari sır değil?
Birçok gemi inşa sanayicisinin, verileri merkeze aktarmama nedenini ?ticari sır? olarak savunduğunu vurgulayan Bayrak, ?Maliye, eğer seni kontrol etmek istese, bir memur gönderir, bütün hesaplarını didik didik arar, evraklarını yüklenip götürebilir. Böyle bir hakkı var. Nereden kaçıyorsun. Bu konuda çok eleştirildiğimizi biliyorum. Ama, durum böyle.
Bakanlığın bu konuda bir çalışması var. Kanunen, ?verileri ver? diye bir yaptırım uygulayamazsın. Buna gönüllü olması lazım. Yaptığı işin kendinden çok ülkeye gerekli olduğuna inanması lazım? diyor.
?Tuzla, bir tersane köyüdür?
Yaklaşık 30 yıldır bir arada çalışıyorlar. Herkes birbirini tanıyor. Bu yapıyı da şöyle aktarıyor Murat Bayrak: ?80?li yıllardan bu yana hep aynı insanlarla birlikteydik. İçimize yeni patronlar gelmiş değil. Aynı patron, aynı işçi. Burası bir tersane köyüdür. 3 kilometrelik bir şerit, herkes birbirini tanır. 45 tersanenin içinde sermaye patronu çok azdır. En fazla 5 tersane gösterebilirsiniz, onlar da sonradan gelmiştir. Onun dışında, herkes beraber çalışıp mücadele ederek, bu tesisleri oluşturdular. Birçok tersane sahibi tanırım. Daha önce tersanelerde ustabaşılık yapıyordu. Camia, bir aile camiasıdır. Ben de oradan geldiğim için, onlara bir şeyler verme gayreti içindeyim. Sadece patronların yanında olmak gibi bir düşüncem hiç olmadı. Kazalar konusunda da, elimizden geleni yapıyoruz. Sigortasız işçi kesinlikle tersaneye sokulmaz. Taşeronlar da, öyle disipline edilmişlerdir ki, sigortasız işçiyi tersaneye sokamazlar. Çünkü, onların başına gelebilecek herhangi bir kazadan tersane sorumlu. İkinci olarak, iş güvenliği birimimiz sürekli eğitimler verir. İkaz levhaları asıyoruz. Her tersanedeki iş güvenliği amiri ile, bizim iş güvenliği mühendislerimiz sürekli temas halinde. Eksikler bildirildiğinde, onları tamamlatma yoluna gidiyoruz.?
Tersanelerin otomasyonu ve IFS
Industrial and Financial Systems (IFS) geçtiğimiz günlerde tersanelere yönelik yazılımlarının tanıtım toplantısını yaptı. Tuzla?da gerçekleştirilen toplantıyı anımsatıyor ve GİSBİR?in bu yazılımın toplu olarak tersanelere adaptasyonunda öncü rol üstlenip üstlenmeyeceğini soruyoruz Başkan?a, böyle bir işbirliklerinin olmadığını ifade eden Murat Bayrak, ?Ama olsa doğru bir uygulama olur. Bize, böyle bir yetki verilirse görevden kaçmayız. Sektörden bu yönde bir talep gelmesi gerekir. Bizim bir konseyimiz var. Konsey, tüm üyelerin iştiraki ile toplanır. Çok önemli zamanlarda yönetimin üstünde, genel kurul mahiyetinde alınacak kararlara imza atar. Konsey Başkanı, gündemde acil konular olduğunu beyan ederse, konsey her zaman toplanabilir. Eğer, IFS konusu da, bir talep olarak gelirse, Konsey?de tartışırız.
?2008?de radikal adımlar atıyoruz?
2008 yılındaki en önemli projelerini, ?Bugüne kadar yaşanan dağınıklık ve bölük pörçüklüğü toparlamak? olarak açıklıyor GİSBİR Başkanı. Gemi inşayı sağlam temeller üzerine oturtacak radikal kararları alacaklarının altını çizen Bayrak, ?Bunların başında sektörün AR-GE?sini kurmak geliyor. Yani bundan sonra, sektörün ufku ve vizyonu olacak. Pazar arayışından, hangi tip gemi ihtiyacına kadar bütün verileri düzenleyeceğiz. Bu yoğun talebin nereye kadar devam edeceğini saptayacağız. Türk deniz ticaret filosunda hangi tip gemilerin eksiği olacağı tespit edilecek. Artık, GİSBİR profesyonel olarak devrede olacak. Birçok üyemiz AR-GE departmanımızla birlikte, Birliğin ne kadar önemli bir yerde olduğunu bir kez daha anlayacak.
Projelerimiz arasında bir de, Gemi İnşa Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı var. Mağdur olan tersane çalışanları, vakıftan yararlanabilecek. Hastanemiz de bitti. Yılbaşına kadar tıp merkezi olarak hizmete sokulacak. Küçük tadilatları açıkken de yapabiliriz. 2008?in ikinci ayında da törenli bir açılış gerçekleştireceğiz. Şu anda ameliyathanemizde bazı eksiklikler var, onları tamamlıyoruz? açıklamasını yaptı.
Selçuk ONUR ? PERŞEMBE ROTASI