Panama Kanalı’ndan geçiş yapan gemilerle ilgili her yıl düzenli olarak yayınlanan Panama Kanalı Trafik Raporu’nun 2006 yılı verilerine göre, yıl içerisinde kanaldan transit olarak geçiş yapan gemilerin sayısı 14.194 olarak gerçekleşirken, bu rakamın geçen yıla göre %10 luk bir artışa tekabül ettiği bildirildi. Raporda Panamax olarak adlandırılan ve boyutları itibariyle Panama Kanalından geçebilecek en büyük ebattaki gemilerin oluşturduğu grupta geçen 5.663 olarak gerçekleşen rakamın bu yıl 6.078 olarak gerçekleştiği ve artış gösteren bu rakamların önümüzdeki dönemde de ivmesini korumasının beklendiği kaydedildi. Her yıl Panama Kanal Otoritesi tarafından yayınlanan raporun bu yılki sayısına göre, kanalı kullanarak geçiş yapan gemiler arasında Panamaxlar %47,6 lık bir oranla ilk sırayı alıyor.
Kanal Otoritesi tarafından rapor hakkında yapılan yorumlarda ise, Kanalı genişletme ve ek kanal açma kararının ardındaki düşüncelerin bu raporla birlikte netlik kazandığı, özellikle süper tanker ve yeni nesil konteyner gemilerinin geçiş taleplerine cevap verilebilmesinin Panama’nın geleceği açısından son derece önemli olduğu kaydedildi. Yetkililer geçtiğimiz yılın özellikle Haziran – Eylül ayları arasındaki döneminde Panamax geçişleri açısından bir patlama yaşandığını ifade ederken, kanal geçişi yapan gemilerin hizmet sınıflandırmasında ise liderliğin konteyner gemilerine ait olduğunu açıkladılar. Açıklamalara göre kanal geçişi yapan konteyner gemilerinin sayısı 2005 yılına göre yaklaşık %14 oranında artarak 3.290 olarak gerçekleşti. Konteyner gemilerini toplamda 2.752 geçişle kuru yük gemilerinin izlediği bildirilen açıklamalarda, bu gemileri sırasıyla frigofirik kargo, tanker, genel kargo, Ro-Ro ve yolcu gemilerinin takip ettiği bilgisine de yer verildi.
Raporda kanal geçişi yapan tanker sayısında azalma görüldüğü dikkatlerden kaçmazken, Panama Kanal Otoritesi ise bu azalmada petrol tankerlerinin artan boyutlarının etkili olduğunu savundu. Yetkililer, yeni nesil süper tankerlerin petrol taşımacılığında gördüğü rağbetin kanalın genişletilmesi ve üçüncü güzergâhın inşası fikirlerine de temel oluşturduğunu belirterek, kanalın genişletilmesi yönünde ne kadar doğru bir karar alındığının bir kez daha görüldüğünü bildirdiler.
Genişlemenin maliyeti geçiş ücretlerine yansıyacak mı?
Bu arada Deniz Ticaret Odası web sitesinde yer alan bilgilere göre önümüzdeki dönemde Panama Kanalı geçiş ücretlerinde artış olmasına kesin gözüyle bakılıyor. Kanal genişletme çalışmalarının bu yolla finanse edilmek istendiğini vurgulayan yazı şu şekilde:
‘Panama Kanalı İdaresi ACP ve Uluslararası Deniz Ticaret Odası ICS Panama Kanalı geçiş ücretlerindeki artışlar sorununu tartışarak hallediyorlar. Panama Kanalı’nın 5.25 milyar ABD Doları tutacak olan genişletme masrafını karşılamak için gereken, Kanal geçiş ücretlerinde artış yapılması sorunu hususunda ön görüşmeler yapmak üzere, Panama Kanalı İdaresi’nin temsilcileri Uluslararası Deniz Ticaret Odası yetkilileri ile bir araya gelmişlerdir.
Panama Kanalı İdaresi bu suyolunun kapasitesini iki katına çıkarmayı istediğinden, önereceği geçiş ücretinin nasıl olacağı gelecek haftanın sonu gibi erken bir tarihte açıklanabilir. Panama Kanalı İdaresi müdürü Alberto Aleman’ın bildirdiğine göre, Panama Kanalı İdaresi’nin Kanal Geçiş Ücretleri hususundaki önerisini son haline getirmek için Panama Kanalı İdaresi bünyesinde Yönetim Kurulu ile toplantılar yapılmıştır. Alberto Aleman “Bazı fikirlere bakıyoruz, kesin öneride bulunmadan önce müşterilerimize gideceğiz, gelecek yılın birinci çeyreğinde uygulama süreci içinde olacağız” demiştir.
Panama Kanalı’nın genişletilmesi ile ilgili olarak 22 Ekim 2006 tarihinde yapılan referandumdan önce, Kanal müşterilerine bu proje için nasıl ödeme yapmalarının isteneceği hususunda pek az şey söylenmiş, kendilerine sadece gelecek yirmi yıl içinde Kanaldan transit geçiş masraflarının iki katına çıkacağı bildirilmiştir. Mayıs 2007’den itibaren bir konteyner gemisi, konteyner başına 54 ABD Doları ödeyecektir, bu da, anılan öneriye göre, 2025 yılına kadar TEU başına, 108 ABD Dolarlık bir artış olması anlamına gelecektir. Mayıs 2007’den itibaren ve daha sonra bu suyolundan transit geçiş için 4,800 konteynerlik bir konteyner gemisinden 283,500 ABD Doları masraf istenecektir, hâlbuki 70,000 DWT kapasiteli bir tanker bugün yüklü olarak transit geçmek için 119,500 USD ödemektedir.
Mr. Aleman ve Panama Kanalı İdaresi’nin Planlama Müdürü Rodolfo Sabonge ile yapılan toplantıda hazır bulunan bir ICS Uluslararası Deniz Ticaret Odası sözcüsü “Açıkça belirtilen şeylerden biri de, bu artışın gerçek anlamda olacağıdır.”demiştir. Kanal geçiş ücretleriyle ilgili olarak yapılacak önerinin başka bir özelliği, değişikliklerin tüm kullananlara zorunlu olarak aynı şekilde uygulanacak olmamasıdır. Kapasite bir sınırlama teşkil ettiğinden, her bir kullanıcının ödemeye hazırlıklı olması gereken ücreti kararlaştırmak, Panama Kanalı İdaresi için bir zorunluluk olmuştur. Mr. Aleman şunları söylemiştir: “Tüm bunlar Kanalın değerine bağlıdır. Bizim dikkat ettiğimiz husus Kanalın değerinin şirketler için ne sağladığı ve Kanalın temin ettiği hizmetin ne olduğudur. Konteyner şirketleri hariç, tüm diğer Kanalı kullananlardan Panama Kanalı Evrensel Ölçüm Sistemi (Panama Canal Universal Measurement System) esasına dayanan aynı fiyat istenmekte olup, bu da, transit geçişte gemi yüklü olsun veya balastlı olsun, her bir geminin net yük taşıma kapasitesini hesaplamaktadır. ICS sözcüsü, “Panama Kanalında tek fiyat tüm sisteme uyar anlayışına dönülmeyecektir.” demiştir.’
PERŞEMBE ROTASI