Brezilya?da liman sıkışıklığı, Arjantin?de çiftçi grevi, Avustralya?da kömürcüler... Yığılma nedeniyle bu bölgelerde gemi sayısı artınca, arz-talep dengesizliği navlunları aşağı çekti. Deniz Ticaret Odası Meclis Başkan Vekili Levent Karaçelik de, ?Herkesin gemisini bağlarken, gemisinin boş kalacağı yeri çok iyi inceleyerek bağlantı yapması gerekecek. Bundan sonra, navlun piyasasının oluşumunda en büyük etken bu olacaktır? uyarısını yaptı.
Capesize?ların geçen hafta çok büyük bir çıkış yaptığına değinen Karaçelik, endeksin 11.800?e kadar geldiğini belirtti. Bunun nedenini, 58 geminin Brezilya?daki liman sıkışıklığı nedeniyle tıkanıp kalmasına bağlayan Levent Karaçelik, şöyle devam etti: ?Yüklemeler için 34-35 güne kadar varan capesize beklemeleri oldu. Bu haftaya bakıldığında ise piyasalar bir düşüş trendine girdi. Bunun belli başlı nedeni ise, yine Brezilya?da bekleyen gemilerin azalması ile endeksin 11.000?in altına düşmesi. Geçen hafta salı itibariyle capesize endeksi 10.952 idi. Öte yandan, Arjantin?deki çiftçi grevi 15. gününe girdi. Bu da Atlantik piyasasını, buradan yükleme yapacak panamax, handymax ve handysize?ları çok etkiledi. Arjantin?e gemiler çoğunlukla Afrika ya da Akdeniz?den balast giderlerdi. Ama şimdiki Arjantin balast gidecek cazip bir yer olmaktan çıktı. Büyük bir olasılıkla grevin bu hafta bitmesi bekleniyor. Tabi, grev bittikten sonra malların limanlara gelerek tekrar yüklenmesi bir süreç alacaktır. Tekrar regülasyona girmesi 1 ayı bulur diye düşünüyorum. Hafta başından itibaren piyasada bir düşüş gözleniyor. 3 Nisan itibariyle, panamax 7.584, supramax 4.768 handy endeks ise 2.417 idi. Ama bu düşüşlerin oranlarına baktığınızda yüzde 1 ile yüzde 5 arasında olduğunu görürüz. Yani dramatik düşüşler değil.?
En önemli etken gemi sayısı
Herkesin gemisini bağlarken, gemisinin boş kalacağı yeri çok iyi inceleyerek bağlantı yapması gerektiğinin özellikle altını çizen Karaçelik, ?Bundan sonra, navlun piyasasının oluşumunda en büyük etken bu olacaktır. Nerde gemi çok, orda piyasa düşecek. Nerde gemi az orda piyasa yükselecektir. Gemi sayısının artışıyla birlikte, dünya ve Türkiye?nin ticaret hacminde büyük patlamalar beklenmiyor. Navlun piyasasını oluşturacak olan gemi sayısıdır. Aynı gemi, 55 tonluk bir panamax delivery China, Çin?de teslim Akdeniz?gitmesi için 35-36 bin doları zor alıyor. Ama aynı tonajda panamax gemi, Akdeniz?de gemi sayısı azaldığı için Akdeniz çıkışlı bir sefere 70 bin dolar alıyor. Arjantin?deki grevin geleceği belliydi. Herkes gemisini Uzakdoğu?ya gönderdi. Ama, Uzakdoğu ve Avustralya?da yine kömürcüler nedeniyle gemiler orada yığıldı kaldı. Endonezya?daki kötü hava şartlarından boksit yüklemeleri negatif etkilendi ve gemiler boş kaldı. O gemilere Atlantik?ten gelen gemiler de eklendi. Bir anda Pasifik?te gemi sayısı artınca, 55 bin tonluk gemilerin günlük kiraları 35 bin dolara kadar düştü. Ama bakıyorsunuz, Pasifik?te 28 bin tonluk modern bir handysize gemi de 35 bin dolar. Dolayısıyla herkesin gemisini bağlarken, gemim oraya vardığında durum ne olacak? Sorusunun yanıtını verebildiği yere göndermesi gerekir? şeklinde konuştu.
Tersane iflasları artabilir
Çin?deki tersanelerin gemi teslimlerinde ciddi gecikmeler yaşadıklarını vurgulayan Levent Karaçelik, ?Bu nedenle 2009-2010?da öyle zannedildiği gibi çok gemi çıkamayacağını, bunun diğer ülkelere de sıçramakta olduğunu görüyoruz. Örneğin, Türklerin de siparişlerinin olduğu Kore?deki tersane, 23 siparişle birlikte iflasını ilan etti. 23 sipariş ortada kalmış vaziyette. Böyle olaylar, Uzakdoğu?da giderek çoğalacakmış gibi gözüküyor. Demir-çelik fiyatlarındaki anormal artışlar devam ettiği sürece de, bunun arkası gelecektir. Benim bildiğim bir Yunanlı armatör arkadaşım, 4 gemisini, ilk ikisi bittiği halde tersaneden alamıyor. Çünkü, tersane gemi başına 6 milyon dolar fark istiyor. Uzakdoğu?da gemi inşa ettirenlerin bu konuda dikkatli olmasını tavsiye ediyorum? diyerek, sektörde yaşanabilecek muhtemel olumsuzluklara dikkat çekti.
Selçuk ONUR - PERŞEMBE ROTASI