Forbes Duthie uzun bir patlama duyduğunda saat 10.30?du, ama fırtınadaki büyük bir gemiden başka sıra dışı hiçbir şey yok gibiydi. Inverness?li 20?li yaşlarındaki tayfa, ranzasında biraz daha yattı sonra da duş almaya gitti.
Birkaç dakika sonra Duthie?nin MSC Napoli?de ne olduğuna dair hiçbir şüphesi yoktu. Türk bir meslektaşı acele içinde bağırarak geldi ve can yeleğini giymesini, geminin çatlamaya başladığını ve kaptanın herkesin gemiyi terk etmesi gerektiğini emrettiğini söyledi.
Duthie?yi uyandıran ses 63 bin tonluk konteyner gemisinin omurgasının her iki tarafındaki tepedeki çentiklerdeki yarılmaymış.
Gemi etkili olarak çatırdadı ve deniz suyu pompaların başarabileceğinden daha hızlı bir şekilde makine odasına doğru taşıyordu, hareketsiz gemi fırtınayla ayrılıyordu.
?Güvertede 26 kişiydik?
Botun güverte girişindeki tayfa Duthie, 25 meslektaşı ile birlikte yerini aldı ve geminin cankurtaran sandalını bekledi. Hepsi toplandığında geminin Bulgar Kaptanı Valantin Velev, tekneyi denize indirmelerini söyledi.
Duthie, ?Orada 26 kişi vardı? diyerek şöyle devam etti: ? ?Bize hava verin? diye bağıran insanlar vardı. Benim içinde olduğum çok sayıda kusan insan vardı.?
Devam eden 2 saat genç tayfaların hayatındaki en kötü zamandı. Cankurtaran botundan görüş mesafesi çok azdı. Daha sonra hepsi teker teker Kraliyet Donanması?nın fırtınada tam kapasite ile uçmaya çalışan helikopterine taşındılar.
?Helikoptere girer girmez benim için kurtuluş oldu? dedi Duthie ve devam etti: ?Ama ailem geminin battığını duymuştu ve hayatta kalanları bulmak için bir kurtarma operasyonu vardı. Ailemi aradığımda ağlıyorlardı ve yaşadığımı öğrenince çok mutlu oldular.?
Napoli?yi bu duruma getiren fırtına İngiltere?de son 10 yıl içinde yaşanan öne şiddetli fırtınalardan biriydi ve 13 kişinin ölümüne sebep oldu. Gemi batmaktan kurtarıldı.
Fotoğraflar dünyanın her tarafına gitmesine rağmen, onları kurtarmak için hayatlarını riske eden tayfaların ve kaptanın sıkıntısını hafifletmedi. Ama leş yiyen hayvanlar Napoli?nin İngiltere kıyılarına dağılan kargosunu taşımaya başladı.
Küreselleşme ve uluslararası ticaretteki patlamaya bağlı olarak dünya okyanuslarında ilerleyen 8 000 konteyner gibi, Napoli?nin yazgısındaki bu uygunsuz olay, denizcilikteki yükselme ve yönetmelik sıkıntıları ile ilgili soruları da gündeme getirdi.
?Eğer denize dayanıklıysa, bir gemide böyle bir yapısal başarısızlığı görmek çok zordur? diye konuşuyor Londra Hukuk firmalarından biri olan Clyde & Co?un ortaklarından Andrew Nicholas. Bu aynı zamanda, denize dayanıksız gemiler kullanan armatörleri dava etmek için sigortacıların oluşturduğu birliğin açıklaması.
Napoli 2001?de Kore?de yapıldı
Sadece orta yaşlı olan bir gemi nasıl olur da beklenmeyen bir fırtınada çatırdar? Napoli?nin yazgısı kesinlikle kullanım tarihinde yatıyor. 2001 Mart?ında, Kore?de yapılan gemi, kısa bir süre için dünyadaki en büyük nakliye gemilerinden biri oldu. Gemi Malezya?nın Klang Limanı?nı terk ettiğinde kayalıklara çarptı. Daha sonra CMA ? CGM Normandie adı verilen gemiyi tekrar yüzdürmek 2 aydan fazla zaman aldı. Gemi tamirden sonra uzun süre 1970?de Kaptan Cianluigi Aponte tarafından kurulan Mediterranean Shipping Company (MSC) tarafından kullanıldı. Aponte, uzun süre kiraladığı charterlar ve 2. el gemiler alarak firmasının dünyanın en büyük nakliye şirketlerinden biri haline getirdi. Bu taktik ona hareketli ve rekabetçi piyasada kuvvet verdi. Denizde çatlayan diğer bir konteyner gemisi, yine Aponte?nin başka bir gemisiydi.
Dokümanlara göre Napoli çatırdamak üzereydi. Güney Afrika?dan Portekiz?e giderken Devon sahillerinde kırılma yaşanmadan sadece 5 gün önce Antwerp?te yapılan son incelemede idare etti.
Gemi bir yıl önce ?class rnewal surwey? adlı bir klas denetiminden geçirildi ve çeliği en sert ultrases testlerinden geçirildi. Herhangi bir yapısal problem bulunamadı.
Müfettişler, problemlere dair kanıt bulamayabilirdi, ama sayısız kazaya neden olan ihtimal, İngiliz soruşturmasının merkezinde fark edilmeyen pusuya yatmış, uzun yol zararları olabilirdi.
Napoli denize indiğinden beri birkaç kez güvertesine çıkan bir araştırmacı sonuca yakındı ve şöyle konuştu: ?Takımın ilk işi tamirat kalitesini kontrol etmek ve zararları en aza indirmek olmalıydı.?
?Yeterince kuvvetli, fakat aşırı yorgunlar?
Napoli?nin kaybı, endüstri için bir sürprizden çok, şok oldu. Denizlerde seyahat eden ?box boat? olarak bilinen yaklaşık 8000 konteyner var. En büyüğü Napoli?nin 2 katı büyüklüğünde. Fakat trafik yılda yüzde 10?dan fazla büyüdüğü için, Asya tersaneleri büyük miktarda hızlı ve daha uzağa gidebilen gemileri normal şartlar altında yapıyor.
?Bu gemiler gerçekten çok fazla çalışır, deniz içinde savrulurlar? diyor önceki kaptan John David ve şöyle devam ediyor: ?Yeterince kuvvetliler ama bu aşırı yorgunluklarını engellemiyor.?
İngiliz otoritelerinin rolü ile felaketle ilgili daha fazla soruya ulaşılacaktır.
Çevre grupları ise dikkate alınmamaktan şikayetçi. ?Onlara bunun çok önemli olduğunu söyledik? diyor çevre gruplarından birinin başında olan Julian Wardlaw.
Napoli?nin kaybı nadir görülen bir şey olabilir ama gelecekte olabilecek kazaları önlemek için timsal teşkil edebilir. Kazaları önlemek için, sadece denetim yapmak, yapım tekniklerini ve acil durum planlarının geliştirilmesi yeterli değildir. Eleştirmenler, anlaşılması güç ve ketum olan gemi inşa sektörünün yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine inanıyorlar.
28 Ocak?ta yayınlanan The Sunday Times?dan kısaltılarak alınmıştır.
ÇEVİREN: Handan KAZANCI ? DÜNYA / PERŞEMBE ROTASI