Türkiye?nin toplam otomotiv ihracatı, bir önceki yıla oranla yüzde 23 artarak 14,4 milyar dolar ile ihracatta birinci sırayı aldı. Otomotiv yan sanayi ihracatı ise yüzde 21 artarak 4,5 milyar dolar oldu. Adet olarak ise toplam ihracat yüzde 26 artarak 706 bin adet, ithal edilen araç miktarı ise 255 bin. 2005 yılında limanlarımızda 1100 gemi ve 915 bin araç hareketi olmuş. Geçtiğimiz yıl ise araç hareketi 1 milyonu aştı. Bir ürün fiyatının yüzde 20-25?ini oluşturan lojistik maliyetini düşürmek isteyen otomotiv üreticileri, limanları kullanarak bayi ve tüketicilere ulaşmayı planlıyor. Logistic Institute Turkey?in düzenlediği Otomotiv Lojistiği İş Konferansı?nda bir araya gelen otomotiv sektörü ve liman işletmeleri lojistiğin liman ayağını masaya yatırdı.
Marmara?da liman sıkıntısı yaşanıyor
Türkiye?de otomotiv ve yan sanayinin potansiyelinin değerlendirildiği ilk oturumda bir konuşma yapan Otomotiv Sanayicileri Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Ercan Tezer, otomotiv sanayisindeki son gelişmeleri değerlendirerek konuşmasını şöyle sürdürdü; ?Sanayimiz geçen sene 1 milyonu aşan üretim 705 bini aşan ihracat ile 14,5 milyar dolarlık ihracatla Türkiye otomotiv sanayiinde önemli bir aşama gerçekleştirdi. Bu kırılma noktaları gelecek ile ilgili beklentilerimizi de arttırdı. 5 yıl içinde sanayimiz ek bir yatırım yapmadan mevcut kapasitesini azami kullanarak üretimini 3.5 kat arttırdı. Geçen yıl dünyada 16. sırada yer alırken Avrupa?da otobüs üretiminde birinci, hafif ticari araç üretiminde ise ikinci sıraya yerleşti. Bu yılın ilk çeyreğinde ithal etmiş olduğu 3 milyar 143 milyon dolara karşı yapmış olduğu ihracat, 4 milyar 719 milyon dolar. Yıl sonu itibariyle yaklaşık bir pozitif bakiyeye gitmiş olacak. Bu beklenen ve özlenen bir şeydi. Artık sanayimiz firma ve sektör bazında dış ticaret dengelerini koruyan bir gelişim sürecini yakalamış durumda. Gelecek ile beklentilerimiz, önümüzdeki 3-4 senelik dönem içinde 2 milyon adetlik üretim, 2,2 milyon adetlik kapasite ve 1,5 milyonu ihracat ve 25 milyar dolarlık ihracat. Şirketlerimizin açıklamış olduğu ek yatırımı planları 2009 sonunda 1,7 milyon adet kapasiteye ulaşacağımızı bize gösteriyor? diye konuştu.
Türkiye?nin Orta Avrupa?daki rekabet gücünün giderek düştüğü tesisler için önemli bir yatırım noktası olduğuna dikkat çeken Tezer, AB?nin yeni Doğu Bloku ülkelerinde yapılan yatırımlarda ciddi sorunlar yaşandığını ifade etti. Tezer, ?Türkiye ise rekabet üstünlüğü olan bir hüviyete sahip. Rakamlar büyüdüğü için tedarik zinciri içinde optimizasyonla ilgili çok ciddi meselelerin çözüme ihtiyacı olduğu bir gerçek. 2 milyon adet üretimin gerektirdiği, hammade ithalatı ve 1,5 milyon aracın ihracatı yaklaşık 2,5 milyon ton mal hareketi demek. Bunun çözümü lojistiktir. Lojistik gündemin birinci maddesi konumundadır. Sanayimizin yüzde 90?ı Doğu ve Güney Marmara?da konuşlanmış. Bölgede konbine taşımacılık açısından büyük açıklarla karşı karşıyayız. Güney Marmara da düzgün bir yükleme limanımız yok. Kombine taşımacılığı optimize edecek demiryolu bağlantılarda büyük eksiklikler var. bütün bunların çözümü her sektörün işbirliği ile sağlanır? dedi.
AB ek maliyetler getiriyor
Otomotivin 14,4 milyar dolar ile Türkiye?nin toplam ihracatının yüzde 18?ini oluşturduğunu hatırlatan Otomotiv Distribütörler Derneği Genel Koordinatörü Işık Dikmen ise, 2005 yılında otomotiv ihracatının üretim içindeki payının % 61?den 2006?da yüzde 69?a yükseldiğini söyledi. Gelişen uluslararası ticarette ülkelerin maliyetlerin yanı sıra lojistik bakımından en kolay çalışabildikleri ülkeler ile iş birliğini tercih ettiğini ifade eden Dikmen, ?Bu bakımdan lojistiğin minimum maliyet ve risk ile maksimum verimlilik sağlaması sektörümüzün temel yapı taşlarını teşkil etmektedir. Ancak Türkiye otomotiv sektörüne paralel olarak artan ulaşım talebine uygun olarak demiryolu ve denizyolu fiziki alt yapısının yeterince geliştirilememesi ve kapıdan kapıya taşımacılık şeklinin, karayolu taşımacılık olması, yük ve yolcu taşımalarının ağırlıklı olarak karayoluyla taşınmasına yol açmıştır. Türkiye, Demiryolu, yoğunluğu açısından AB ülkeleri arasında en az yoğunluğa sahip ülkelerinden birisidir. Denizyolu kullanımı bakımından dünya sıralamasında 2000 yılında 18. sırada yer alan Türk deniz ticaret filosu çeşitli nedenlerle 2006 yılında 26. sıraya gerilemiştir. 2006 yılı başı itibariyle havayolu taşımacılığında hizmet veren 37 havaalanı bulunmaktadır. Bugünkü hacme göre fevkalade yetersizdir. Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanan 2007-2013 yılları kapsayan 9. kalkınma planında tüm modları kapsayan mevcut durumun iyileştirilmesi amacıyla yeni hedefler belirlenmiş. Açıkça ifade etmem gerekirse o planda radikal birtakım hedeflerden ziyade adeta temenni havasında ifadeler var. Bunun daha gerçekçi olması lazım? şeklinde konuştu.
AB?ye tam uyum kapsamında özel başlık altında lojistik gibi hususların sıralandığını ve yeni aplikasyonların gündeme geldiğini söyleyen Dikmen, ?Türkiye?de taşımacılık sektöründe yer alan 400 bin yurtiçi 50 bin uluslar arası olmak kaydıyla toplam 450 bin araç bulunduğu her araca takılacak dijital tagorafın minimum 1 milyon Euro olduğu göz önünde bulundurulduğunda sadece dijital tagoraf konusunda AB mevzuatına uyum için 450 milyon Euro ek bir kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca yılda 50 tondan fazla tehlikeli madde taşıyan firmaların mutlaka bir tehlikeli eşya güvenlik danışmanı bulundurmaları gerekiyor. Bu tür uygulamaların Türk taşımacılık sektörüne ciddi bir maliyet getireceği aşikardır? dedi.
Dünya otomotiv üretiminden aldığımız pay % 1.5
TAYSAD Genel Sekreter Yrd. Cüneyt Kalkan ise, 2006 yılında dünyada 69 milyon aracın üretildiğini ve Türkiye?nin payının yüzde 1,5 seviyesinde olduğuna dikkat çekerek konuşmasını şöyle sürdürdü;? 2010 yılında dünyadaki payımızı yüzde 2?ye çıkarmayı hedefliyoruz. Türkiye, otomotiv üretiminde dünyada 16?ıncı, 25 üyeli AB arasında ise 6?ıncı sırada. 14,5 milyar dolarla ihracat şampiyonu olan sektörde otomotiv yan sanayi ihracatının payı 4,4 milyar dolar ve ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 88. Türkiye?de otomotiv sanayisinde faaliyet gösteren 15 tane ana sanayi firmanın yeni yatırımları ve bir iki yeni üreticinin eklenmesiyle orta vadede 2,1 milyon adetlik bir kapasiteye çıkması hedefleniyor. Ön görülen toplam 7,5-9 milyar dolara arasındaki bu yatırımın 3-3,5 milyar dolarlık kısmını kapasite artışı, 1,5-2 milyar dolar teknoloji yenileme yatırımı ve yeni model yatırımları oluşturuyor. Otomotiv yan sanayi ise 4,4 milyar dolar direk ihracat, 7,5 milyar dolar OEM, 4,6 milyar dolar endirekt ihracat ve yenileme pazarına 1,4 milyar dolar olmak üzere toplam 13,3 milyar dolarlık hacimden bahsediyor. Otomotiv üretici ülkelerin Ar-Ge harcamalarına bakıldığında ise Çin 136 milyar, ABD 130 milyar dolar kaynak ayırırken Türkiye?nin Ar-Ge yatırımı sadece 1,9 milyar dolar ayırması dikkat çekiyor.?
Limanlar otomotiv kapasitelerini büyütüyor
Konferansın ikinci oturumunda ise otomotiv sektöründe limanların önemine değinerek limanların geleceği tartışıldı. Türkiye?nin limancılık faaliyetlerini ve yeni yatırımlar hakkında bilgi veren Türklim Başkanı Kaan Gürgenç, liman özelleştirmelerinin dışında devletin çok fazla yeni liman yatırımı olmadığını belirterek ?Bugün üreticilerin istedikleri standartları tam olarak karşılayamasak da 706 bin aracı ihraç edebilme başarısına sahibiz. Devletin bu konuda bir makro planı olmaması nedeniyle önümüzdeki yıllarda daha korkunç tablolar karşımıza çıkabilir. Ürettiğimiz bu araçları ihraç etmek istiyorsak bu liman sıkıntısını çözülmesi gerekiyor. Otomotiv ihracatının büyük kısmı Avrupa?ya yapıldığı için demiryolu ve karayolu da alternatif bir taşıma olarak masada duruyor ancak taşıma maliyetlerine baktığımızda çözüm olmaktan son derece uzaklar. Dolayısıyla limanlara çok ciddi şekilde ihtiyacımız var? dedi. Limanlarla ilgili yeni gelişmeleri anlatan Gürgenç şunları söyledi; ?Derince Limanı araba elleçleyen önde gelen limanlardan bir tanesi ve özelleştirme kapsamındadır. İzmir Limanı yeni sahiplerine teslim edildiği zaman yeni yatırımlarla daha yüksek kapasitede iyi işler yapacaktır. Dubai Port izin aşamasında yakın bir zaman sonra inşaata başlayacak. Konteyner limanı olarak planlansa da otomotiv elleçlemesini de gözardı etmeyecektir. Arkas?ın yaptığı Autoport otomotiv limanı 400 bin kapasiteyle hizmete geçecek. Gemport ve Borusan limanları da daha fazla araba elleçleme yatırımları içerisindeler. Tüm bu yatırımların hayata geçmesi için 3 sene gerekiyor. Halen görünen o ki üreticilerin istekleri bizim üretebildiğimizden önde gidiyor.?
Araba ile kıyaslandığında konteynerde çok daha ciddi yatırımların gündemde olduğunu söyleyen Gürgenç: ?Belde limanı yaklaşık 1 milyon teu kapasiteyle yakın bir zamanda faaliyete geçecek. Yılport projelerini tamamlanmasının ardından 1,2 milyon teu elleçleme hedefliyor. Dubai Port limanı konteyner limanı olarak harekete geçecek. Derince Limanı özelleştirildiğinde muhtemelen konteyneri göz ardı etmeyecek bir yatırım yapacaktır. Gemport?un ve Borusan?ın da bir büyüme planı var. Borusan Limanı?nın hemen yanında bir Roda limanı yapılıyor bu da konteyner limanı olacak? diye konuştu. Altını çizmek istediği bir noktanın olduğunu söyleyen Kaan Gürgenç, ?Bizler liman işleticileri olarak birbirimize baktığımız zaman ancak birbirimizle rekabet edebiliyoruz. Mal akışı su akışına benzer önüne set koyarsanız kendine akacak başka bir yol bulur. Herkes de bir üs olma lafı var ancak Çin gibi, Suriye Romanya Yunanistan?ın bize lojistik üs olma hayalini bırakmama günleri çok uzakta değil? yorumunda bulundu.
Borusan 240 bin araç elleçleyecek
?Otomotiv üretimi ve ithalatı rakamlarına baktığımızda 2010 yılında Türkiye?deki limanların yaklaşık 2,5 milyon araç hareketini sağlayabilecek kapasiteye sahip olması gerektiğini görüyoruz? deyerek konuşmasına başlayan Borusan Lojistik Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Dölen, limanlarıh şuanki kapasitemizin iki sene içinde Yüzde 10-15 artırma zorunluluğu olduğunu söyledi. Borusan olarak araç elleçlemesi yapan en küçük paya sahip limanlardan biri olduklarını belirten Dölen, ?Geçen sene itibariyle toplam 60 bin 500 araçla Türkiye limanlarında elleçlenen araçların yüzde 5,2 sini elleçlemişiz. Bu yıl sonu itibariyle ise 65 bin adeti aşmayı hedefliyoruz. Üç ana fazda gerçekleştireceğimiz yatırımlarımızın tamamlanmasının ardından 2010 yılında 90 bin dwt?lik gemilerin yanaşabileceği limanımızda 240 bin araç kapasitesiyle otomotiv sektörüne hizmet vereceğiz. 2008 baharında ilk fazımızı ve araç sahamızı hayata geçinmiş olacağız. 54 bin m2 de 3 bin aracı, diğer fazların hayata geçmesiyle birlikte ise 106 bin 500 m2 de 6 bin araca limanımızda hizmet verme imkanına sahip olacağız? dedi.
Ford Otosan?ın denizyolunu kullanma payı yüzde 90
Ford otasan?ın geçen yıl 2,4 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini söyleyen Ford Otosan Genel Müdür Yardımcısı Cengiz Kabatepe, 2000?de 40 bin adet üretim rakamlarının her yıl katlanarak bugün 7 misline çıktığını ve 2008?de 320 bin adet üretim öngördüklerini açıkladı. Bu üretim sanayisini destekleyen iki noktanın malzeme ve araç lojistiği olduğuna dikkat çeken Kabatepe, şöyle devam etti: ?Ford Otosan malzeme taşımacılığında yüzde 37 karayolu, yüzde 2 denizyolu ve yüzde 60 demiryolu taşımacılığı kullanıyor. Nihai ürünlerin taşınmasında ise denizyolu kullanımız yüzde 90?lara çıkıyor. Potansiyel problemimizin ana sebebi ise bu ana üreticilerin hepsi Marmara bölgesinde yoğunlaşmış ancak bu bölgede demiryolu ve denizyolu yatırımları oldukça kısıtlı. Geçen yıl 700 bin ihracat yaparken limanlarda oldukça zorlandık. Demiryolundaki hızlı gelişmeler bir çok ana imalatçıyı demiryoluna doğru çekiyor. Ancak burada da bir master plan çerçevesinde zamanında harekete geçmezsek limanlarda yaptığımız hataları demiryolunda da yapma riski görüyorum.? Kabatepe, Marmaray Projesi kapsamında Asya ile Avrupa geçişleri arasında demiryolu yük taşımacılığının aksamamasının imalatçılar için çok önemli olduğunu sözlerine ekledi.
Murat ERDOĞAN ? PERŞEMBE ROTASI