Şüphesiz son dönemlerde medyada en fazla yer bulan haberler, küresel finans kriziyle alakalı olan ve çoğunlukla da umut kırıcı gelişmelerin yer aldığı haberler. Yalnızca ulusal basında değil uluslararası medya kuruluşlarında da gündemi en fazla meşgul eden konunun bu olduğunu söylemek mümkün. Geçtiğimiz günlerde Bangladeş?te yayınlanan ?Daily Star? gazetesinde yer alan bir haber ise, mevcut durumun umutları karartmaması gerektiğine yaptığı vurgu ile şüphesiz benzerlerinden ayrılıyordu.
Söz konusu yayın organında yer alan haber/analize göre; global bir krizi yaşamakta olan dünya gemi inşa sanayi, pazardaki büyük oyuncuların çekimser tavırlarına rağmen bölgesel ve nispeten küçük tersanelerin sergileyecekleri performansla kötü mali tablolara direnebilir. Büyük maliyetlerle inşa edilen devasa gemilerin yerine; küçük ölçekli gemi üretim birimlerinin finansmanı kolay ufak çapta gemiler inşa etmesine dayanan bu sistem istihdamın devamlılığını sağlayabileceği gibi uygulandığı ülkelerde bölgesel ticaret hacmini de arttırabilir. Bu tip gemilerin inşasında gerekli finansal kaynakların daha ?erişilebilir? olacağına vurgu yapan sektörel uzmanlar da böylelikle hem finans kuruluşlarının daha az risk alacağına hem de kredilerin daha kısa zamanda geri döneceğine dikkat çektiler. Konuyla ilgili olarak gazeteye açıklamalarda bulunan Ananda Tersanesi ve Gemi İnşa Kızakları şirketi yönetim kurulu başkanı Dr. Abdullahel Bari, ?Şu anda çelik fiyatlarında gözlenen aşağı yönlü seyir nedeniyle tersanelere gelen teklifler de normal bedellerin çok altında. Şirketimize gelen birçok inşa talebi konusunda isteklilerle pazarlık halindeyiz. Eğer bu siparişlerde bir orta yol bulunabilirse, bizim gibi nispeten küçük ölçekli tersanelerin sektörü ayakta tutabileceği gibi bir umut doğar. Yapılan karşılıklı görüşmelerle hem talep sahiplerinin hem tersanemizin hem de finans kuruluşlarının zorlanmadan sürdürebileceği bir sözleşme modeline çok yaklaştık. Başarıya ulaştığımız anda sıkıntıların hafiflediğine hep birlikte şahit olacağız.? şeklinde konuştu.
Hali hazırda Güney Kore, Japonya ve Çin gibi önde gelen gemi inşacı ülkelerin yaşadığı sıkıntılara da değinen Bari, krize karşı bağışıklığın düşük kapasiteli gemilerin inşasına hız verilerek sağlanabileceğini belirtti. Büyük Bunalım günlerinden bu yana yaşanan en trajik gelişmelere sahne olan global finans krizinin böylesi büyük üretim merkezlerine sahip ülkeleri kötü etkilediğini belirten Dr. Abdullahel Bari, Bangladeş gibi gemi inşa sanayini küçük ölçekli tersanelerle ayakta tutan ülkelerin bu günlerde daha avantajlı olduğunu savundu. Bari?ye göre kimi ülkelerde gündeme gelen ?tersanelere devlet desteği? konusu bu bakımdan da büyük öneme sahip. Buna göre büyük ölçekli tersanelerin bilançolarına yazdıkları zararlar da büyük olduğundan devletin bu tip tersanelerin batmaması için harekete geçmesi gerektiğine inananların sayısı hayli fazla. Oysa piyasanın canlanması ufak çaplı tersanelerin sergileyeceği performansla doğrudan bağlantılı. Bu nedenle doğrudan finans desteği olmasa bile hükümetlerin bu tip tersanelere bir takım kolaylıklar sağlaması kızakların yeniden dolmaya başlaması için atılmış olumlu bir adım olacak.
Global gemi yapımı pazarına yeni girmiş bir ülke olarak Bangladeş, siparişlerde henüz herhangi bir iptal veya ödemelerde erteleme sorunuyla karşılamadı. Bunu da büyük ölçüde devler ligindeki ülkelerin son dönemde bütün dikkatlerini ve enerjilerini dev gemilerin inşasına çevirmesine borçlu. Ülke tam kapasiteyle gemi inşa faaliyetlerine odaklandığından bu yana hepsi 15 bin DWT kapasiteden ufak olmak kaydıyla 40?tan fazla sipariş alarak, dengeli bir istihdamla dengeli bir kapasite kullanımını bir arada götürmeyi başardı. Bu siparişlerin büyük kısmı ise başta Almanya ve Danimarka olmak üzere Avrupa ülkelerinden geldi. Ancak sektörel uzmanların saptamalarına göre toplamda 300 irili ufaklı kızağın faaliyette olduğu Bangladeş?te Avrupalı müşterilerin isteklerine ve kalite ölçütlerine cevap verebilecek durumdaki tersanelerin sayısı çok da fazla değil. Bu durumda küçük çaplı tersanelerin desteklenerek sektörün ayakta tutulması fikrine dayalı planın verimli biçimde hayata geçirilebilmesi için kalite/verimlilik konusunda atılması gereken adımlar bir parça öne çıkıyor. Halen doğrudan veya dolaylı olarak 100 bin kişiye iş imkânı sağlayan sektörde yoğun şekilde teknolojik yatırımlara ihtiyaç var. İşte Ananda gibi tersanelerin sadece büyük gemi üretim merkezlerinin değil küçük çaplı tersanelerin de desteklenmesi gerektiğine dair yaptıkları yorumların temelinde de bu problemler yatıyor. ?2009 yılı global gemi inşa aktörleri için çok iç açıcı bir yıl olmayacağa benziyor. Ancak uygulanması düşünülen yeni plan dâhilinde bizler 2008 yılındakinden daha fazla sipariş almayı hedefliyoruz. Bu krizin Bangladeş?i etkilememesi için gereken önlemlerin alınacağına olan inancımız tamdır.? şeklinde görüş bildiren Dr. Abdullahel Bari?yi destekleyen bir görüş de Western Marine Tersanesi Genel Müdürü Sakhawat Hossain?den geldi. Bugüne kadar hiçbir sipariş iptaliyle karşılaşmadıklarını açıklayan Hossain, bugünden sonra da kötü bir sürpriz yaşanmayacağından oldukça emin. ?Bizi büyük ülkelerden ayıran temel fark şu: Bizim armatörlere yüklediğimiz maliyet düşüktür. Bu yüzden mevcut taleplerin Bangladeş?e gelmesi de normal karşılanmalıdır. Daha açık söylemek gerekirse biz düşük kapasiteli gemileri düşük kar marjlarıyla yapmayı tercih ediyoruz. Evet, dünyada ticari gemilere olan talep düşüş gösteriyor ama biz hiçbir zaman bunun sıfırlamasını beklemiyoruz. O halde sunduğumuz ve sahibi olduğumuz avantajlarla endişe etmemize gerek kalmadığını söyleyebiliriz.? cümleleriyle Daily Star gazetesine açıklamalarda bulunan Sakhawat Hossain halen talep almaya devam ettiklerini de sözlerine ekledi. Gazete ayrıca Germanischer Lloyd?un (GL) Bangladeş merkez ofisinin de konuyla ilgili görüşlerine yer verdi. Daily Star?a açıklamalarda bulunan GL yetkilisi kriz dönemlerinin aslında bir takım fırsatları da beraberinde getirdiğini, bu gibi dönemlerde atılım yapan ülke ya da kuruluşların sektördeki ağırlıklarını ekonominin normale dönmesi ardından da devam ettirdiklerini hatırlattı. Bu açıdan değerlendirildiğinde Bangladeş?in en azından ortaya bir hareket tarzı koyması sebebiyle dahi kutlanması gerektiğini ifade eden GL yetkilisi, ?Her ülke sanayide karşılaştığı zorlukları aşmak için politikalar ve çeşitli hamleler üretmek zorundadır. Günümüzde buna en çok ihtiyaç duyan müesseseler de tersanelerdir. Bangladeş?in denediği ?küçük kalarak büyümek?. Kendilerine hedef gemiler ve kapasiteler belirleyerek krizi aşmaya çalışıyorlar ki, bu hamlenin pozitif sonuçlar verebileceğini söyleyebiliriz.? şeklinde konuştu.
Cem TOP - PERŞEMBE ROTASI