Geçen yıl 90 milyon teu?yu aşan dünya konteyner trafiğinin bu yıl sonu itibariyle 100 milyonu teu?ya ulaşacağı öngörülüyor. 2006 yılında yüzde 16 büyüyerek 9,5 milyon teu kapasitesine ulaşan dünya konteyner gemi filosunun bugün sipariş defterinde 5,4 milyon teu kapasitesinde gemi bulunuyor. Birkaç Türk gemi işletmeciliği dışında yerli armatörün diğer gemi yatırımlarına oranla konteyner gemi yatırımı oldukça düşük.
2007?nin ilk günlerinde dünya deniz ticaret filosu 300 grt üstündeki 42 bin 872 adet gemiyle 1 milyar dwt?lik kapasiteye ulaştı. Bu tonajın 128,2 milyon dwt?i konteyner filosuna ait. Konteyner filosu geçen yıl yüzde 16 büyüme göstererek 9,5 milyon teu kapasitesine ulaştı. Bu gemi filosunun geçen yıl taşıdığı toplam konteyner miktarı ise 90 milyon teu civarında. Bu yılın ilk yarısında pazara toplam kapasitesi 742 bin teu olan 210 gemi girişi oldu. Bu yıl sonu itibariyle konteyner filo kapasitesinin 11 milyon teu?ya çıkacağı belirtilirken dünya konteyner trafiğinin 100 milyon teu?yu aşması öngörülüyor. Filonun taşıma kapasitesinde yüzde 15,7 oranında bir artış öngörülürken, konteyner trafiğinde yüzde 8?lik bir büyüme bekleniyor.
1990?dan buyana konteyner filosu %179 büyüdü. Bugünkü sipariş defteri ise önümüzdeki üç sene içinde konteyner filosunun yıllık yüzde 14,2 oranında büyüyeceğini gösteriyor.
?Post panamax? siparişi arttı
Axs Liner verilerine göre bu yılın sadece ilk altı ayında 22,5 milyar dolar değerinde 284 adet konteyner gemi siparişi verilmiş. Bu gemilerin toplam kapasitesi ise 1,5 milyon teu. Bu rakam, geçen yılın tamamında verilen 1,6 milyon teu?luk sipariş ile kıyaslandığında konteyner filo kapasitesinin önümüzdeki yıllarda ne kadar hızlı büyüyeceğini gösteriyor. Bugünkü konteyner sipariş defteri ise 1351 geminin oluşturduğu 5,4 milyon teu gibi rekor seviyelere ulaştı. Teu bazında mevcut filonun yüzde 53?üne denk gelen bu kapasitenin önümüzdeki üç sene içinde filoya katılması bekleniyor. Markette dikkat çeken diğer bir nokta ise 7500 teu ve üstü gemilerinin siparişlerinin artarak devam etmesi. Sadece Kore tersaneleri bu yıl içinde 56 adet post panamax konteyner siparişi aldı. Sipariş edilen 284 geminin 84?ü 7500 teu?nun üzerindeki gemilerden oluşuyor. Bu gemilerin toplam kapasitesi ise 813 bin teu. Bu gemilerin toplam değeri ise 11,5 milyar dolar.
Maersk Grubu?nun geçen yıl filoya kattığı 11 bin teu kapasiteli Emma Maersk ve ikiz kız kardeşinin ardından, diğer konteyner operatörleri de 12 bin ve 14 bin teu kapasiteli gemi inşa rekabetine girdi.
Türk armatörünün konteyner yatırımı düşük
Uluslararası konteyner operatörleri post panamax tipi gemi inşalarına yönelince Türk ticaret filosunda bulunan 1200 teu kapasiteli konteyner gemileri ?feeder? olarak anılmaya başlandı. Türk deniz ticaret filosunda 2002?de 39 adet olan konteyner gemi sayısı 2006?da 32?ye geriledi.. Türk armatörünün dökme yük ve tanker yatırımlarına oranla, konteyner gemi yatırımı oldukça düşük. Türkiye?nin en büyük konteyner filosuna sahip Arkas Denizcilik, filosuna yeni gemiler katmaya devam ediyor. Alman tersanelerine vermiş olduğu 8 gemi siparişinin ikisini geçtiğimiz ay filosuna katan Arkas, satın aldığı ikinci gemilerle bu yıl sonunda filosundaki gemi sayısını 23?e, kapasitesini ise 26 bin teu?ya çıkaracak. Kendi tersanesinde inşa ederek Almanya?da KG şirketlerine sattığı gemilerin tekrar işletmesini alan Turkon Holding?in kontrolünde ise 12 gemi bulunuyor. Turkon?un taşıma kapasitesi ise 12 bin teu civarında. Konteyner filo yatırımında son yıllarda dikkat çeken bir diğer firma ise Bayraktar Denizcilik. 450-850 teu arasında değişen 6 gemisi bulunan Bayraktar?ın, gelecek yıl teslim alacağı Çiçek Tersanesi?nde inşası devam eden 1300 teu kapasiteli iki gemisi bulunuyor.
Hanjin Tersanesi, Almanya?nın NSC firmasından 1,27 milyar dolar tutarında 12 bin 800 teu kapasitesinde 8 adet gemi siparişi aldı. 365.6 metre uzunluk, 48.4 metre genişliğe, 29.8 metre derinliği olacak bu gemilerin hızı ise 24.6 knot olacak. Gemiler Panama Kanalı?ndan geçebilecek şekilde inşa edilecek. Hyundai Tersanesi ise Ortadoğu?dan sekiz adet 6800 teu iki adet de 6500 teu?luk 1,1 milyar dolarlık gemi siparişi aldı. 6,800-TEU kapasiteli gemilerin 306m uzunluğu, 40m genişliği, 24.5m derinliği ve 25.5 knot hızı olacak.
Murat ERDOĞAN ? PERŞEMBE ROTASI