İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, Boğaz'dan Haliç'e temiz su aktarmak amacıyla açılacak 4 bin 100 metre uzunluğundaki tünele geçtiğimiz günlerde start verdi. Ancak, Perşembe Rotası yazarlarından Prof. Necmettin Akten?in çok çarpıcı bir iddiası var. Akten?e göre, proje sonunda Haliç ağzında oluşacak adacıklar, deniz trafiğini engelleyecek.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, (İBB) Haliç?teki canlı populasyonunu diriltmek ve yaşanabilir bir çevre için iyi niyetle kolları sıvadı. İBB, Ayazağa ile Çayırbaşı arasında ?Avrupa Yakası 3. Kısım Atıksu Tünel İnşaatı? kapsamında 2.200 mm çapında bir tünel inşa etmeyi ve 400 günde ?mavi bir Haliç?i hedefliyor.
İlk bakışta böyle bir girişime karşı çıkacak olanın iyi niyetinden şüphe edersiniz. Fakat, yanlışlığa dikkat çeken, bu projenin gerçekleşmesi için 70?li yıllarda heyecanla çalışan ancak, sonradan gerçekleri görüp, çark eden ekibin içindeki bir kaptan profesör olursa, şapkanızı önünüze alıp düşünmelisiniz.
Projenin, Kâğıthane deresini Karadeniz?e bir kanalla bağlayarak Karadeniz suyunu Haliç?e akıtmak ve bu yolla sağlanacak sürekli akıntı sayesinde Haliç?in kirli suyunu Haliç dışına akıtmaktan ibaret olduğunu belirten Akten, kirli Haliç suyunun Haliç?in çamuruyla birlikte Marmara?ya taşınacağını kaydetti.
Projenin ilk bakışta mantıklı gibi göründüğünü söyleyen Prof. Akten, ?Çünkü Karadeniz Haliç ağzına göre 25.5 cm daha yukarıdadır. Bu seviye farkı yüzünden, bileşik kaplar kuralına göre, İstanbul Boğazı üst akıntısı oluşmaktadır. Dolayısıyla aynı oluşum, Haliç Kâğıthane deresinin Karadeniz?e kanalla bağlanması sonrasında da oluşacaktır. Yani seviye farkı yüzünden Karadeniz suyu kanaldan ve Kağıthane deresinden Haliç?e girecek ve seviye akıntısı oluşacaktır? diyerek, buraya kadar sorun olmadığının da altını çiziyor.
Bakın ,Akten?e göre sonrasında neler olacak?
?Karadeniz?e akan ırmakların debi gücüne göre akıntı şiddetli veya gevşek biçimde - tıpkı İstanbul Boğazı?nda görüldüğü üzere ? Haliç?i de etkisi altına alacaktır. Bu akıntı rejimi, akıntının şiddetine göre Haliç?e az ya da yoğun alüvyon getirecek, bu alüvyonu ve Haliç çamurunu da Marmara?ya taşıyacaktır.
Haliç çamuru ve alüvyon, bir yandan Haliç?teki yeni akıntı rejiminin, bir yandan da İstanbul Boğazı akıntısının (yani karşıt yönlü iki akıntının) etkisiyle ölü noktalarda çökeller oluşturacaktır. Dolayısıyla Haliç içinde Eyüp taraflarında zaman içinde oluşmuş adacıklar bu kez Haliç ağzında Sarayburnu / Tophane bölgesinde zaman içinde görülmeye başlayacaktır. Tıpkı Kuzey Avrupa ırmaklarında denizden ırmağa giren gelgit akıntısıyla karşıt yönlü ve denize akan ırmak akıntısının, hızlarının sıfırlandığı ölü noktalarda sığlalar ve alüvyon adacıkları oluşturması gibi.?
Yeni adacıklar oluşacak
Haliç ağzının önemine dikkat çeken Prof. Necmettin Akten, Haliç ağzının 1850?li yıllardan beri İstanbul deniz ulaşımının ana odağı durumunda olduğunu kaydetti. Kara ve deniz ulaşımının entegrasyonu da, bu ana odak aracılığıyla ve her yöne olmakta.
Bu projenin gerçekleşmesi halinde, sonuçlarının ağır olacağını ifade eden Akten, ?Haliç ağzında oluşacak ve altyapısını Halicin çamuruyla alüvyonların oluşturacağı yeni sığlalar ve uzun zaman sürecinde de adacıklar deniz trafiğini engelleyecektir. Bu Proje 70?li yıllarda bendeniz ve merhum Y.Müh Melih Köknel tarafından ilk kez İstanbul Ticaret Odası?nda yapılmış bir seminer sırasında ortaya atılmıştır. Önce işlevsel görülen bu proje yine ortaya atanlar tarafından sakıncaları fark edilerek ?zararı yararından çok? olacağı anlaşılmakla bırakılmıştır. Bu projenin yeniden hem de bir üniversite projesi olarak gündeme taşınmış olması çok üzüntü vericidir ve bilgisizlik ürünüdür? diye konuştu.
Selçuk ONUR - PERŞEMBE ROTASI