Denizcilik sektörü, son yüzyılın en uzun süren ve en karlı yıllarını yaşıyor. Gemi navlunları ve yeni gemi siparişleri hiç kimsenin tahmin edemediği boyutlara ulaştı. Marketin uzun vadede düşüşe geçeceğine inanan armatörlerin, hala gemi siparişlerini sürdürmesi, ?armatörlerin psikolojisi bozuldu? görüşlerini de haklı çıkarıyor. Dünya deniz ticaret filosu bu yıl itibariyle 1 milyar dwt?i aştı ve sipariş defterinde ise toplam 335 milyon dwt?lik 7 bin 800 gemi siparişi bulunuyor. Bu sipariş defteri her geçen ay büyümeye devam ediyor. Sadece mayıs ayında 14,4 milyon dwt dökme, 2,1 milyon dwt tanker, 426 bin teu kapasiteli konteyner ve 30 bin adet araç taşıma kapasiteli car carrier?in oluşturduğu toplam 258 gemi siparişi bulunuyor. Nisan ayında ise çoğunluğunu konteyner gemilerinin oluşturduğu 172 adet gemi siparişi verilmiş.
Şubat ayında denizcilik analistleri dökme yük gemisiyle ilgili, dökmeci gemi fiyatlarında kontrol dışı pazarın oluştuğunu, ikici el gemi fiyatlarında dahi çok yüksek rakamlara gemilerin el değiştirdiğine dikkat çekiyordu. Analistler, gemi fiyatlarının çok şiştiğini bu fiyatlara özellikle krediyle gemi alan armatörlerin dikkatli olmaları konusunda uyarılar yapıyor. Aynı uyarılar Mayıs ayında tanker marketi için geldi. 370 milyon dwt tanker filosunun sipariş defterinde yaklaşık 150 milyon dwt gemi siparişinin olduğuna ve üç yıl içinde filoya girecek bu gemilerin markette daralma yaratacağının altı çiziliyor.
Bir tek Hanjin 2,2 milyar dolarlık sipariş aldı
Yoğun siparişler, tersanelerin artık teslim tarihini 2011?e uzattı. Sadece Koreli Hanjin Tersanesi iki buçuk sene içinde teslim etmek şartıyla mayıs ayında 2,2 milyar dolar değerinde gemi siparişi aldı. Hanjin?in Filipinler?deki tersanesinde inşa edilecek bu siparişler arasında Alman menşeli NSC Schiffartsgeselhaft?un 12800 teu kapasiteli 1,27 milyar değerinde 8 konteyner gemisi, Fransız CMA CGM?in 10 adet 3600 teu kapasiteli 390 milyon dolar değerinde, Hintli Adani Grup için 4 adet capesize gemisi bulunuyor. 2010 yılında teslim edilecek bu üç capesize?ın toplam değeri ise 240 milyon dolar. Bazı DTO üyelerinin kurduğu Ereğli Denizcilik?in de geçen ay Hanjin?e 175 bin dwt?lik bir gemi siparişi olmuştu.
Handy yatırımı cazip
Gemi inşa sipariş defterindeki yüksek rakamlar karşısında uyarılar yapılsa da, belli tonajlardaki gemi tipleri için ise yatırım yapılması konusunda öneriler de var. DTO Meclis Başkan Vekili Levent Karaçelik, iki ay önce market ile ilgili yaptığı bir açıklamada ilerleyen yıllarda handysize sıkıntısının yaşanacağını Türk armatörlerinin özellikle yerli tersanelerde bu tipteki gemilere yatırım yapması konusunda uyarıda bulunmuştu. Karaçelik?in önerisine benzer görüşler, Lloyds List tarafından Singapur?da düzenlenen birinci handysize ve handymax konferansında da dile getirildi. Markete dair yapılan sunumlarda sipariş defterinde dünya handysize tonajının sadece %13?ü oranında gemi siparişi bulunduğuna ve handy filosunun yarısının 2010 yılına kadar hurdaya çıkmasının beklendiği vurgulandı. Raporda 10.000 ile 30.000 dwt arasında handy gemilerin % 37,2?sinin yaş ortalamasının bu yıl sonu itibariyle 25?in üstünde olacağı vurgulandı...
Carkson?un verilerine göre mevcut handysize (10 bin-30 bin dwt) filosunda 74,3 milyon dwt?ilk 2777 gemi bulunurken, bugünkü sipariş defterinde 10,8 milyon dwt?lik 366 gemi siparişi var. Diğer gemi tiplerine göre hanysize filosu yaşlı olması nedeniyle çük küçük büyüme yaşıyor. Geçen yıl % 0,8 oranında büyüyen filonun bu yıl sonunda %1,1 gelecek yıl ise %1,5 oranında büyümesi öngörülüyor. Handymax (30 bin-50 bin dwt) filosu ise 1533 geminin oluşturduğu 73,4milyon dwt?ilk kapasiteye sahip ve sipariş defterinde 28,9 milyon dwt?ilk 525 gemi bulunuyor.
Murat ERDOĞAN ? PERŞEMBE ROTASI